جدیدترین مطالب
خانه » دایرة‌المعارف » آثار باستانی » بناهای تاریخی در حال تخریب گمیشان

بناهای تاریخی در حال تخریب گمیشان

کوموش تپه (گُمیشان) یکی از شهرستان‌های استان گلستان می‌باشد. این شهر در شمالی‌ترین قسمت حاشیه شرقی دریای خزر قرار دارد و از طرف شمال به کشور ترکمنستان،از جنوب به بندرترکمن، از شرق به آق‌قلا و از طرف غرب به دریای خزر ختم می‌شود. این شهر با بندر ترکمن حدود ۱۹٫۵ کیلومتر فاصله دارد.

کوموش تپه در سال ۸۸ از شهرستان ترکمن جداشده و «شهرستان گمیشان» نامیده شد. نام محلی شهر کمیش دپه از واژه ترکمنی کوموش‌دپه گرفته شده و به معنی «تپه نقره‌ای» است. این شهر یکی از قدیمی ترین شهرهای ترکمن نشین شمال ایران می باشد که پیشینه تاریخی کهنی دارد. ۱۰۰% جمعیت شهر را ترکمن ها تشکیل می دهند.
محمدعلی شاه قاجار قبل از مهاجرت به اودسا واقع در روسیه (در قضایای مربوط به: به توپ بستن مجلس)، مدتی در این شهر اقامت داشته است.(ویکی پدیا)
 
 
گُمیشان یا گمیش‌تپه یکی از شهرستان های استان گلستان می‌باشد. این شهر در شمالی ترین قسمت حاشیه شرقی دریای خزر قرار دارد و از طرف شمال به کشور ترکمنستان،از جنوب به بندرترکمن،از شرق به آق قلا و از طرف غرب به دریای خزر ختم می شود. این شهر با بندر ترکمن حدود ۱۹٫۵ کیلومتر فاصله دارد.گمیش تپه در سال ۸۸ از شهرستان ترکمن جداشده و «شهرستان گمیشان» نامیده شد. نام محلی شهر کمیش دپه از واژه ترکمنی کُمیش‌دَفه گرفته شده و به معنی «تپه نقره‌ای» است. این شهر یکی از قدیمی ترین شهرهای ترکمن نشین شمال ایران می باشد که پیشینه تاریخی کهنی دارد. ۱۰۰% جمعیت شهر را ترکمن ها تشکیل می دهند.
محمدعلی شاه قاجار قبل از مهاجرت به اودسا واقع در روسیه (در قضایای مربوط به: به توپ بستن مجلس)، مدتی در این شهر اقامت داشته است. (ویکی پدیا)

«گمیشان» یک نام بی مسما

  محمود مرادی کمیش دپه

شیوه معمول و متداول در نامگذاری یک منطقه یا محدوده خاص همواره اینست که کارشناسان و آگاهان امر با بررسی وجوه مختلف شرایط اقلیمی اجتماعی و فرهنگی آن منطقه با لحاظ کردن حداقل یک  یا چند ویژگی بارز و برجسته نامی در خور و مورد قبول یک جامعه بر آن انتخاب کنند تا از این رهگذر مردمان آن دیار به آن افتخار کنند . چیزی که به نظر می‌رسد در مورد زادگاه نگارنده این سطور «کمیش دپه» این اصول نامگذاری رعایت نشده است . کلمه «کمیش» به معنای نقره و  کلمه «دپه» در مفهوم تپه نام زیبای «تپه نقره» را در اذهان متصور می کند امری که با توجه به بافت طبیعی و وجود تپه قدیمی در شمال شهر به عنوان نمونه ای از هویت تاریخی آن معقول به نظر می رسد و نقطه ابهامی جهت کنکاش و تأمل در معنای لغوی این کلمه در افواه عمومی و نزد پژوهشگران مسایل تاریخی و اجتماعی ایجاد نمی کند.

اما در حال حاضر از سوی مسئولین شهری ناهماهنگی‌هایی در مورد انتخاب کلمه کمیش دپه در تابلو سردر ادارات مشاهده می شود که گویای نوعی سردرگمی وتعارض میباشد. گواه این مدعا اینست که در شیوه نوشتاری صحیح نام شهر نه تنها در نمایه‌های اداری بلکه در اسناد مکتوب هویتی اشخاص نیز همواره تفاوت‌های فاحشی مشاهده می‌شود که استفاده از کلمات متنوع گمش تپه، گمش‌دفه و کمش‌دفه تنها بیانگر گوشه ای از این بی توجهی در استفاده از یک نام واحد رسمی می باشد که هر شهروندی می تواند با قدری تأمل در محیط پیرامون خویش به این تناقض پی‌ببرد‌.

اما این تنها شروع قصه مکرر مظلومیت مردمان این شهر در موضوع فوق الاشاره می‌باشد چرا که در سطحی یالاتر مدتها قبل کارشناسان  به ظاهر خبره در امور تقسیمات کشوری دست به شاهکار بزرگتری زده اند و با ساعتها تأمل و تعمق در نامها و واژه ها واز همه مهمتر از روی دلسوزی برای مردمان این دیار فراموش شده ! نام نامسمای «گمیشان» را برای این شهر با لحاظ کردن روستاهای تابعه انتخاب کردند که راقم این سطور با بضاعت اندک علمی خویش علی رغم بررسی و استعلام از افراد مطلع و صاحب فن هنوز نتوانسته است به این حقیقت دست یابد که نام شهری که در روزگاران شکوه و رونق خویش به گواه اسناد و مدارک تاریخی و جغرافیایی به «کمیش دپه» معروف بوده است چگونه و با استناد به کدام ویژگی بارز و مشهور به یکباره اینگونه مبهم و بی هویت تغییر کند ؟! اصولا چه نیازی احساس می شد در شرایطی که مردمان همه جوامع به نوعی در صدد حفظ باورها و تعلقات گذشته خود هستند فارغ از حل سایر مشکلات اقتصادی و اجتماعی این مردم ، مسئولین امر در آنزمان وقت و انرژی را مصروف این کار بکنند که در نقشه رسمی کشورمان این شهر با نام گمیشان شناخته شود.

از لحاظ مفهوم لغوی و بار معنایی حداقل بر مبنای دانش یومیه و مورد قبول همگان کلمه ای بی هویت و مطرود از نگاه مردم این شهر می باشد . در مورد این کلمه چند دیدگاه وجود دارد از جمله : بعضی از سروران در دفاع از این نامگذاری معتقدند کلمه گمیشان به صورت ترکیبی از کلمه گمیش (یا به تعبیری مضحک تر گمیش ) و پسوند «ان» در معنای مکان می‌باشد به بیانی دیگر به نوعی گمیشان را محل وفور حیواناتی چون گاومیش در زمان‌های نه چندان دور می‌دانند که هیچ توجیه و برهان عقلی در جهت تأیید این مطلب حداقل از دیدگاه تاریخی وجود ندارد و ادعایی بی پایه است. شاید اگر کلمه گمیش را در معنای «کمیش» (نقره) بکار می‌بردند تا حدودی بار معنایی آن به عنوان مکان وفور نقره بیشتر مورد قبول و تأمل بود هر چند که در صورت وجود چنین ذهنیتی باید کلمه «کمیشان را انتخاب می‌کردند تا این کلکسیون بی معنایی کامل گردد.

از سوی  دیگر دیدگاهی نیز وجود دارد که از سوی بسیاری از دلسوختگان مسایل خورد و کلان این شهر از باب طنز ارائه می شود که در جای خود قابل تأمل است ، از دیدگاه آنان گمیشان از دو کلمه تشکیل شده است کلمات «گم» و «ایشان» که با حذف قرینه لفظی «بار» از دید دستوری می توان گمیشان را این گونه تعریف کرد «گم باد ایشان» که خارج از حیطه طنز حداقل این تعبیر را در مورد دیار فراموش شده و گم گشته در عرصه استفاده از امکانات و تسهیلات به حق چندان دور از ذهن نمی دانم. قرار گرفتن در اوج محرومیت از لحاظ اقتصادی به دلیل عدم اتصال به شاهراه های ارتباطی و اقتصادی عدم استفاده بهینه از نعمت دریای خزر جهت تأمین معاش مردم ، بالابودن نرخ بیکاری جوانان شهر ، عدم ارتقاء بخش گمیشان به شهرستان علیرغم تلاش های مسئولین منطقه به عنوان بزرگترین آرزوی مردم ، انتقال طرح های تجاری و اقتصادی  به مناطق دیگر علی رغم اعلام رسمی و غیر رسمی در جراید و رسانه ها ، بی توجهی در جهت بازارچه مرزی با کشور ترکمنستان به عنوان طرح اقتصادی ، عدم توجه دلسوزانه مسئولین شهری در حیطه های اجتماعی و زیست محیطی و غیره و بیانگر این نکته است که گمیشان به عنوان «مادر شهرهای صحرا» با مردمانی قانع و صادق به توجه و مساعدت بیشتری نیاز دارد چرا که در اوج محرومیت و گمنامی به حال خویش رها شده است تا شاید دستی از غیب فرو آید و یاریگرمان باشد و این بار به سرمنزل مقصود برساند.

منبع: هفته‌نامه صحرا شماره ۲۰۴

۵ نظر

  1. با سلام و تشکر فراوان از اطلاع رسانی تان . لطفا در مورد سابقه تاریخی کومش تپه مطالب بیشتری بنویسید. ممنون.

    • سلام، از نظرات مثبت شما ممنونیم. در روزهای آتی اطلاعات بیشتری از تاریخ کوموش تپه درج خواهیم کرد.

      • سلام
        لطفا عنوان این مطلب را تغییر دهید (کوموش تپه چیه) این اسمو از خودتون درآوردین
        اگر نام این شهر تاریخی را درست بنوسیم اول لطفا این اینک را بببنید
        http://nokhbeganegomishan.blogfa.com/post-21.aspx

        • آیتکین عطاخانی

          دوست عزیز،دیگران دست بر دست نگذاشتند تا شاهد هوشمندی شما در کشف اسامی شهرها باشند؛ پیش از آنکه به خود آیید دروازه ی شهرها را گشودند و نشانی شهرها را به نام خود زدند و هر که آگهی از آینده داشت نامی نامدار گزید و به جای گذاشت تا که شهر را به نامی مشکبار صدا زنند چنانکه نام ها گواهی حال شهرند؛ و شما نمی توانید کوموش دپه یا کوموش تپه را نامی زاییده ی وهم و خیال بدانید که اگر هر چیزی بر حسب من در آوردی باشد آنوقت این شمایید که یکه تازی خواهید کرد و ضمنا ارجاع به لینک و سایت و…تازگی ندارد و قبل از آنکه شما ما را به شناخت نام شهرها آگاه کنید و شیوه ی نوشتن را به ما بیاموزید ما خود آشنا به اسامی و اسلوب نوشتاری بوده ایم.

          • سلام – در طول تاریخ ظلم فراوانی بر آثار باستانی و نوشته‌های تاریخی تورک و تورکمن گذشته است…
            جایی خواندم که نلسون ماندلا گفته بود: برای از بین بردن قوم و یا ملتی نیاز نیست آنها را بکشند … تاریخ، فرهنگ، آداب و رسوم آنان را ازبین ببرید بی محتوی و تهی خواهند شد… مانند سیاه‌پوستان آمریکا … خیلی بی معنی است… مگر آمریکا سیاه‌پوست داشته که آمریکایی باشند. جز رنگ پوست و شکل ظاهری چیزی برایشان نماینده … نه زبان نه فرهنگ و نه رسوم آفریقایی برای آنها بازمانده… باید با حفظ آثار و تاریخ خودمان برای ترویج مدنیت و انتقال آن به نسلهای آینده بکوشیم… تا هویت واقعی قوم تورک و تورکمن حفظ گردد.
            خوشبختانه در دولت جمهوری اسلامی ایران و مملکتی زندگی می‌کنیم که تاکنون کمک زیادی به حفظ ادبیات و قومیت تورکمن داشته و با دموکراسی که در این مملکت برقرار است تاکنون سعی شده ظلمی که در اعصار گذشته بر ملت تورکمن روا شده است تا حدودی جبران گردد…

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

*

code

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.