جدیدترین مطالب
خانه » دایرة‌المعارف » تورکمن باغشی‌لار » نظرلی محجوبی (حالیپا باغشی)

نظرلی محجوبی (حالیپا باغشی)

نظرلی حالیپانگ یاشایشی وه هونأری

یعقوب رحیمی:

یانگی سحر گیجأنینگ توملوگین ینگیپ، «قارا قیر» میدانینا سلام بریپ‌دی. یر یوزی الله‌نینگ قوُروُپ قویان قدرتیندان نور سوْروپ یاغتی‌لانیپ اوغرادی. شوْ بادا آمان‌سلطان اجأنگ بؤوروندن آغیری توتوپ باشلادی.

«بوُ آغیری، سونگقی‌میقا؟ جهانا گلجک بیزه، ایل-گونومه یاغتی‌لیق گتیریپ بیلرمی؟، دار بؤورومه دپیلیپ دوران یاغدایا جیداپ دوُرشوُم یالی، بلکی بو چاغا-دا، یالانچی‌نینگ، انسان باشینا اوُریان ضربینا جیدام‌لی بوْلار، ان‌شاءالله ایلیمینگ دردینی اگسیلدیپ، روحونی قالقیندیریانلاردان بوْلسوُن» دیین امید بیلن، آمان سلطان قایرا اؤیونگ ایچینده، بیر آق یولونگ صوُراتینی گؤز اؤنگونه آلیپ یاتیردی. یاشلیقدان، ماخولجا سایلانان انه، اؤنگِم بأش گزِک شوُنوُنگ یالی آغیرینی گؤروپدی. شو ضرارلی کؤپ بی‌طاقتلیق اتمه‌دی-ده ایکی قیزینگ بیری «کیجانی» Keýjan اوُقوُدان توُروُزدی و قونگشی اؤیونه، چال ساچ‌لی زنانی گتیرمأگه ایبِردی. قارّی انه خاباری اشیدن بادینا: «الله یِنگیلینه سالسین، ساغ-آمان ایله گونه قاویشسین» دیییپ، کچه نمازلیغی‌نی دویروپ کیجانینگ اؤنگونه دوشوپ: «یؤری قیزیم!» دیییپ، «اورکوت» آغانگ اؤیونه طاراپ اوُغرادی. اوغلان باغشی شوْل گون‌لر، مزنده بیر آی بأری، «اورکوت» آغا، آتاسی «یگن قیلیچ»ینگ یاشاپ اوْتوُران یوُردی «یاغ‌لی اوْلوم»دان(۱)، ماشغالاسی بیلن گؤچوپ بیر بؤلِک دویه‌لرینینگ ایزینا دوشوپ قایدیپ، آق‌قالانگ اطرابیندا «قارا قیر» دیین یرده قوْش دوشوریپ، اؤی تیکیپ یوُرت ادینیپ‌دی. «اورکوت» اوستا: آتامدان اؤوره‌نن کسبیمی اؤزوم بیلن آلیپ قایدایین، بلکی چاغالامدان-دا شوْنی هونأر ادینن بوْلار» دیییپ، هر یرده یوُرت توتونسا، بیر قاپدالدان چاقلانگجا چوُقوُر قازیپ اوستونی باسیریپ، هوْوا چکر یالی بیر کؤروک یاساپ، دمیرلری قیزاردیپ پیچاق دیر، سیندی، کِسِر و داراق یالی آبزال‌لاری یاساماق اوچین بیر کوره بجردی؛ «اورکوت» اوستا: «آتا-بابامیز ات-سینگیر قانیمیزدا هونأر-صوُنغات اوُستاچیلیغی قایدیپ گلیأر، کمک ملا دوغانیمام تیکیجی اوستا بوْلوُپ یتیشدی» دییپ بگنیأردی. یؤنه کمک ملا و بیله‌کی دوغانلاری مأمت و مراد ماشغالالاری بیلن اترک‌دن آشیپ، یاغ‌لی اولومینگ یوْقاری باش قایراسیندا مسکن توتوپ، اونسونگ ایران بیلن اوْرسیت آراسیندا، اترک آقاری سرحد بوْلوُپ بلله‌ننده، اورکودینگ یورک تاری آیرالیق موُقامینی چالیاردی. شوندان سوْنگ: «دوغانیمینگ دیدارینا یتیشرینمیکأ» دیییپ، گیجه‌لر اؤیونینگ ایچینده اوجاق باشیندا چاغالارینا کمک ملادان، مأمت‌دن، مراددان گوررونگ برردی. اؤنگ کمک ملا خط یازیپ اورکوده: «قایراسینا گچه‌یلی» دییِنده، اورکوت: «من گیتجک دأل. سن منگ دییه‌نیمی اتجک بولسانگ گیتمه!» دیییپ‌دی. یؤنه اولار هؤوسله‌نیپ گیدیپدی‌لر. «اورکوت» اوستا شوگون اوتیران یوردی‌نینگ ایلر‌سینداکی دپأنگ قاپدالیندا یاسان کوره‌سی‌نینگ اودینی یاقیپ اؤلچره‌یین، کؤزیکدیره‌یین دمیرلری ایچینه سالایین دییپ دانگ آتماغا قولای واغتی اؤیدن چیقیپ گیتدی. کورأنینگ اودی توتاشیب باشلادی «اورکوت» اؤدا باقیپ دورقا، دمیر‌لنگ اینچه هیلی‌نی هوأس بیلن سایلاپ اؤز ساغ تاییندا قویدی، شوندا یاغلی اولومینگ ایلر‌سینده دپأنینگ باشیندا لاله قاقیپ اوتیران قیزلار گؤز اؤنگونه گلیپ، قولاغینا شیله بیر آواز ایندی: های لا لأله لأله لأله جان-آ لأله لأله لأله چونگیر قویا داش آتسانگ- آ چومر گیدر اجه جان- آ یاد ایل‌لره قیز برسنگ -آ ییتر گیدر اجه جان- آ یاد ایلر یامان ایلر- آ اوْتوُردمادی اوْرنوُمدا-یا سبأبی ایشینه ازبر اوستا شول نازیک دمیر لردن، اون‌ایکی سانی قوپوز یاساپ، یاغتی جاهانا گلجک چاغام و انه‌سی‌نینگ اون ایکی اندامی ساغ بولسون دیه‌ن دغا بیلان، ساغ آمان آتام یوردی یاغلی اولوما قایدیپ بارساق اوبا قیزلارینا قوپوزلاری سوغات بررین دییپ یورگینه یاغشی نیت دوودی. گونش یانگی آلتین شؤهله‌سی‌نی یر یوزینه چاویپ باشلاپ‌دی، قارانگقی‌دان سأهلچه نشان قالماندی. شوندا «اورکوت» اؤیینه قولوی‌لاندا، گون بوتین‌له‌یین یوقاری تاراپداکی دپه‌ له‌رینگ اوستیندن گوروننده، ایچری‌دن یانگی دونیا اینن چاغانینگ آغی سِسی گلدی. «انه‌گول» قونگشی، آراسته‌لاب قیزدیریپ قویان پیچاغینی الینه آلدی‌دا، چاغانینگ گوبه‌گینی کسیپ دودی چاغانینگ آغی‌سینا کیجانینگ دوغانلاری هاجر، گرگان و بایرام ام اوقی‌دان اویاندی‌لار. هاجر دأده‌سی‌نینگ آرچیناننی اشیدیپ. یورتیپ داشاری چیقدی. «اورکوت» قیزینه یوزله‌نیپ شیله سوراغ بردی: – قیزیم بال‌لینگا قوپوز یاساپ بریین‌می یأده دوتار تاپایین‌می؟ هاجر یدی نوروزی باشدان گچیرمأندی. شونگ اوچینِم آتاسینا نأمه جوْغاپ برجگی‌نی بیلمأنی اویلانیپ دوُردی. اورکوت دیدی: بار قیزیم اوندا «انه گول »دن سورا؟ هاجر: «انه گلجه! دأدم باللیما قوپوز یاسایین می، دوتار آلیب بریین‌می دییار؟» «انه گول» یانگی چاغانی یوییپ قونداب بوْلوُپ‌دی، اؤیونگ تارپ یاپارنی دویرلأپ یوقاری قالدیردی‌دا داشاری چیقدی. اؤیونگ ایلرسینده تایا سآمانینگ قیراسیندا اورکودی گؤردی: «اورکوت جان! قیزلارینگ سانی یالی اوْغوُل‌لارینگ‌دا جوبیت بولدی. یاشی اوزین بولسون، صالحی‌سی بولسون.» اورکوت: «امین الله، آیدانینگ گلسین انه گلجه سانگادا تانگری یالقاسین. آغتیق چاولیقلا‌نگا قووانیپ گزه‌دینگ.» اورکودینگ یانگی اویانان چاغالاری، «گرگان» بیلن«بایرام» اوبا ایچینده یورتوپ گزنلرینده، بوشلوق سؤزی قاپی قاپی آیلاندی. «آی‌جمال دایزا» یوپک یاغلیقی دوقاپ بوْلوُپ‌دی. بو مهربان زنانینگ قیزی «بهارگل» قوپوز چالمادا اوبا آراسیندا انایی‌دی. «آی جمال دایزا» شول یاغلیقی بایرام بیلن گرگانه بردی، «اوْغوُل بگ» بؤویر تلأرینگ دویبونده کچانگ اِته‌گینی آغتاردی‌-دا یاریم ریال آلیب بایراما بردی. اوغلان بگنجیندن ایکی بوْلوُپ بیلمه‌دی بیر ییلغیرادی. کیم یومورتغا کیم کؤکه غاراض بولار قوشین یوکلأپ اؤیه گلدی‌لر. اؤنگ-ده بأش چاغانی اوچرام ادن ساللانچاق، بوُ گونِم اورکودینگ کؤرپه‌سینی اوچوردی. اوغلان، اورکودینگ خیالیندا یدی فلک‌دن آشیب ملک‌‌لر بیلن سوزله‌شیب، غایبانه آوازلاری دینگلاپ دوردی. اورکوت آغا اوزی بیلن اویلاندی: «یوری، بو کورپه دوغمانگ آدینا نأمه داقسام‌قا؟» یان یوْلداشی آمان سلطانا یوزلندی‌ده بو فکر حاقدا مصلحت سورادی. اول: «نأمه داقسانگ‌-دا اؤز آدینا مناسیپ بوْلسوُن اونی ایه‌لیک ادیپ ادبلی اکراملی بولدورماق اوچون آلادا اتمه‌لی» دییپ اورکوده جوْغاپ بردی. اورکوت اؤیدان داشاری چیقدی یوقاری طاراپدان ایلغاب گلیأن انه‌سی «اَنّه کیشّه» خیالیندان گچدی. گونشینگ نوری یر یوزینه نظرین دیکیپ یاغتی سالاندا، چاغا دونیأ گلدی. انم پاخیرینگ نورانه کشبی گوز اؤنگومدن گچدی. گونش یالی جهانه، آداملارا نظرین دیکیپ یورک‌لره یاغتیلیق چایسین انم یالی نظری ایل گونونه مهربان بوْلسوُن، آدینا نظرلی داقایین دییپ اویلاندی‌دا، ایچری گیریپ ماشغالاسینا گنگشدی، اینه شیدیپ چاغانگ آدی نظرلی بوْلدی. بو واقا ۱۳۰۸ نجی هجری شمسی، «بالیق» ییلیندا بوْلوُپ دی. ýýý «آراز حاجی شهید» قونامچیلیغینگ ایلرسیندأکی درأنینگ ایچینده «قربان نظر» یاش‌اوُلی قیش آیلاریندا، یوُرت توتوپ اوتوراردی. درأنینگ یوقاری طاراپینداقی دپه‌لر، بییک گؤرونردی. یاش اولی المیداما الینه پیلی‌نی آلیپ، سوُو آقار کأل بوْلسا، اؤنگونه بند ادیپ، سوُو اویشِر یالی حوض بجرردی. کؤرپه قوُزوُلاری ساقلاماغا هم شول دپأنینگ قاپدالینی کؤویپ آغزینی آدام گیرر یالی ادیپ ایچینی ماخول گینگدن قازیپ قوُم‌لاری چیقاریپ کؤرپِچ یاساردی. «قربان نظر» آغا یانگی یازینگ ایسی گلنده، درأنینگ ایچیندن اؤیونی ییغناپ ایکی دویأنگ اوستونه یوکلأپ آشاق یوزدأکی تاغتا یرینگ اوستونه چیقاردی. نوروزینگ جانا درمان، یاقیم‌لی یاغیش‌لاری صحرانی گول‌لر-اوْتلار بیلن بزأنده، کأ واغتلار «اورکوت» هم یؤریته مال سوروپ، «قربان نظر» یاش اوُلی‌نینگ یوردونینگ قولای‌لارینا گلیپ قوْیوُن باقاردی. سبأبی بو عقل‌لی قارتاشان آدامینگ خیوه‌دا یاسالیپ گلن بیر دوتاری باردی، ساز چالماغی اندیک ادن اوستاد بوْلماسا-دا، تورکمنینگ بو قدرتلی قوْشا تارینا جوُدا ایقجام‌لی دیغینی گؤرکزردی و کأ واغتلار الینه دوتار آلیپ آیدیم هینگله‌نِردی. اورکوت چوپان، شول یاش اولی‌نینگ سازینا-سؤزونه مشتاق بوْلوُپ اوزاق یولی سؤکوپ گلردی و یاش اولی بیلن گورله‌شیپ سویجی هنگ‌لری دینگلأپ کأته اؤزی، الینه دوتار آلیپ چالاردی. اورکوت شول دؤویرلردن آیدیم سازینگ طعامینی ماخولجا قولاغینگ جانی بیلن بیلن نوش ادیپ، اؤز روحونا سینگدیریپدی. اورکوت، کؤرپه‌سی دونیأ اینندن کؤپ واغت گچمأنکأ بیر دوتار ادیندی. باش اوجوندا، ساللانچاغینگ یانیندا، انه‌لرینگ هوودوسی چاغالارا آرام بریأن بولسا، بو کؤرپه «امان سلطان» اجأنگ هم سویجی هنگینی، هوودی‌سینی دینگلأنده اولاقان آدام یالی، اوْیلانیپ یاتانا منگزأردی: هوودی هوودی هوولنیأر سوودا بالیق کؤولنیأر بالیق دیییپ توتانیم ییلان بوْلوُپ تاولانیار ساری اوْغلوُم یاتیپدیر سویجی اوقا باتیپدیر اویاندیرمانگ دنگ-دوشی یانگجا اوقا گیدیپدیر درویش‌لرینگ «هوُ» دیین سؤزونه ملّاچار آداملار و صوفی‌چیلیقدان خابارلی‌لار، کؤپ اویلاناردی‌لار. اوی-فکر بیلن اؤنگ معنی‌سینه یتیپ بولجاق دأل. «هو» دییدیگی گؤزدن، عقلدان، بیلیمدن غایب دییدیگی. کمک ملا بیلن امّه‌دش بولان اورکوت شو معنانی چاغلارینگ «هوودی»سیندن آلاسی گلردی. کؤرپه «نظرلی» انأنگ مهرینی، آق سویدوندن آلیپ اندامی شونگ بیلن برکیشیپ باریان دؤورونده ایلکینجی هنگ‌لری شول «هوودی»دن یوره‌گینه قویوپدی. اوْنگ اوسته‌سینه آتاسی‌دا، «قربان‌نظر» یاش اولی‌نینگ دوتاریندان آلیپ قایدان یادیگأرینی، چالیپ چاغانینگ قولاغینی بو قدرتلی آوازا عادت بریأردی. اؤیدن امکلأپ چیقیپ باریان چاغا، قوشا تارینگ گؤیجوندن اؤنگه گیتمأن، تاپبا دوراردی و قولاغینی دوتارا قارشی اؤوروپ دینگلأردی. «نظرلی»نینگ ات، سینگیر، قان ایچینده سویجی آوازلار، موج اوروپ آیلانیپ یؤرکأ، «اورکوت» آغانگ مال یاغدایی «قارا قیر»دا اوْنگمانی،دویه‌لری ییتیپ گیتدی، اونگشوق-گُذران یاغدایی آغیر بوْلدی. ال هونأری بیلن یاسایان دمیر شای‌لارنینگ خریداری کؤپ بولمادی، «قاراقیر» و تؤوِره‌گیندأکی اوبالاری باسیم اؤدأپدی. یاشاییش اورکودینگ الی-قولونی باغلاپ، کؤرپه‌سی بأش آلتی یاش مزندأ باراندا، اورکوت ماشغالاسی و چاغالاری بیلن گنبد شهرینه روان بوْلدی. نظرلی‌نینگ انه‌سی آمان سلطان اورکوت آغانگ اؤزی یالی آق آتابای‌لارینگ شیرمحمدلی‌ طایپاسیندان دی. بو زنانینگ آتاسی آرازقلی صوفی فانیدان گؤچنده اوغلی ملاقربان بخارای شریف‌ده علم-تربیه آلیپ یؤردی. هؤاس بیلن مختصر الوقایه، شرح العقاید النسفیه‌نی اوقاپ یؤرن ملاقربان، بو خاباری اشیدنده اؤزی بیلن اویلاندی: «ایندی اونگشوق باشیما دوشدی. من قایدیپ انه‌م و دوغانلاریمینگ یاغدایینا گؤزلک اتمه‌سم، اولاری اکلأپ ساقلاجاق یوق.» دیییپ ایچیگن فکر اتدی. شو سبأپلی عالم‌لار و اوستادلاری‌نینگ تؤولّاسینی آلیپ بیلمأنی، اؤز یوردی اترک بویونا قایدیپ گلدی. گؤکی صوفی شیرمحمدلی، آمان قیجیر یلمه و اسن شر گؤک بیله‌لیکده گلیپ گنبدده یرلشن‌لریندن آز واغت سونگرا ملاقربان هم ماشغا‌لاسینی، دوغانلارینی آلیپ قایدیپ گلدی-ده گنبدده مسکن توتدی. اولار گنبدینگ آشاق طاراپیندا ایکینجی اوروشدا اورس قوشونی گلیپ یرله‌شندن سونگ یاسالان کؤپری‌نینگ قولاییندا یورت توتوندی‌لار. اورکوت گنبده گلیپ یرلشیأنچأ باشیندان گچن واقالاری، گؤز اؤنگوندن گچیریپ، دوْغانلاری اترگینگ قایراسینا آشیپ یکه اؤزی بأری‌ده قالانینا اؤکونمه‌سه-ده، خاص گنبدده بولانی بأری، بی‌قرارلیغی و دوغانلارین یادلاپ اوْیلانماسی کؤپه‌لیپدی. سبأبی قراقیردان قایتماغی دینگه گذران-اونگشوغی پسه دوشمک دأل-ده، یوره‌گینده کؤزیگیپ دوران آیرالیق اودونی «مأمی شیرخان» اؤلچه‌ریپ، اورکودینگ کؤنگول قوشونی، دوغانلارینا طاراپ پرواز ایله‌دیپدی. مختومقلی ایشان: «بگده، خان‌لاردا عدالت قالمادی، اؤز خلقینی چاقجاق بولوپ دوران مارا دؤندی» دیییپ آیدان دوردأنه سؤزلری، اورکودینگ فکرینه گؤرأ، یاشاپ یؤرن دؤوریندأکی «رضاخان» و اونونگ وکیل‌لرینه-خان‌لارینا-دا، لایق‌دی. ایل ایچینده مهربانلیغی، یاغشی‌لیغی، اؤزی ساپاق آلیپ قورساغینا قویوپ بیلمه‌دی. شاه، ظلم بیلن آیال‌لارینگ اؤرتگی‌سینی، آلین‌ دانگی، چارغات و یاغلیغینی آییرماغی بویریپ‌دی. «نظرلی» دؤرت-بأش یاشینداقی اوغلان-دا بولسا، شول ظلم‌لار یادیندا قالیپدی. سونگ یاشایشینی و حال یاغدایی‌نی سورانلاریندا، انه‌ – آتاسی و ایلی‌نینگ شول چکن اجیرلرینی گوررونگ برردی. ظالم‌لار اؤز قیسغا عقلی بیلن، اؤسوشی، آبادلیغی، ایلینگ مدنیتینه، دأپ -دستورینا قارشی دورماقدا گؤریأر. یوزله‌یین فکرینگ اینگ چونگ یری، اؤز حکمینی روان گؤروپ و عمرینی، هایباتینی شونونگ یالی بویروقلاردا گؤرمکدیر. «مأمی شیرخان» تورکمن صحرادا دولت طاراپیندان شیله مضمون‌لی خط یایراتدی: «هر کیم قایراسینا گیتجک بولسا گلسین، آدینی یازدیریپ اجازه‌ نامه‌سینی آلسین. ایراندا قالجاق هم قالیبرسین.» تورکمن‌لرینگ یاشی‌راق‌لاری، یاش اولی‌لارا گنگش‌ ادنده: «بو دولتینگ آیدیان سؤزونه اینانیپ بولماز. سؤزی باشغا، عملی باشغا گلیأندیر. گلینگ سیز، اترک‌دن قایرا گچه‌یین دیییپ آدینگیزی یازدیرمانگ» دیییپ، مصحلت بردی‌لر. اورکوت اؤز اختیاریندا دألدی. یوره‌گی عقلینا اوستون چیقیپ: «بلکی ساغ-آمان گچه‌یین و دوغانلاریم ملا کمک، مأمت و مراد بیلن بیله‌لیکده یاشایین» دیییپ، «عمریمینگ قالانین سرحدینگ قایراسیندا گچیرجک» دیییپ آدینی یازدیردی.گنبدینگ آشاق یوزونده، حأضیرکی گدم‌آباد اوباسیندا بولان، آتابایینگ توقاییندا «قایرا گیتجک» دیییپ سؤز برن‌لرینگ بارینی، دولت مأمورلاری ییغناپ، اولارینگ تؤوِرِگینی مأمی شیرخانینگ باش بولماغی بیلن، قورشاپ آلدی‌لار. اورکوت و ماشغالاسی «امان سلطان» چاغالاری بیلن شول آداملارینگ ایچینده بولدی. مأمورلار، توقای‌داقی آداملاری مال یالی تگه‌لأپ آشاق طاراپا اوغراتدی‌لار. ایل آراسیندا یاش اولی‌لارینگ آیدانی دوغری بولدی. «دولتینگ سیاستینا دوشونیپ بولجاق دأل. بیر توپار گناسیزلری آلداپ ییغناپ، ایرانینگ ایچینده باشغا بیر یورده آلیپ گیدیپ، قایدیپ گلمز یالی اتجک بولیارلار» دییین میش-میش یایرادی. «گوکی صوفی» یاش اولی گلیپ ملاقربانا مصلحت بردی: «اورکوت بیلن آمان سلطان بیدیپ گیتمه‌لی آدام دأل دیر، یانینداقی چاغالار، نظرلی، بایرام، گرگان و ایشان خور قالارلار، مأمی شیرخانا پارا بریپ اولاری بلادان آلیپ قالساق، یاغشی‌راق بولارمیقا دیییأرین.» دییدی. اوندا ملاقربان: «بولیار اوغرونا دوشه‌رین» دیییپ جوغاپ بردی. ملاقربان شول گون دانگ بیلن آشاق اوغرادی. سنگیر سووادینگ بأری یانیندا گیدیپ باریان یسیرلرینگ، آداملارینگ ایزیندان یتدی. مأمی شیرخانا ساتاشیپ گورلشدی. مأمی شیرخان: «اورکودینگ برر یالی پولی-مالی بارمی؟» دیییپ سوراندا، ملاقربان: «بیر بوغاز دویه بار، شونی بره‌یین» دیییپ سؤز بردی. مأمی‌ شیرخان: «دویأنی مرگن آغانگ اؤیونه قاوشیرینگ. اورکوت-ده ایشدی سنگیر سووات‌دا مال یاقماغا اولوما اینه‌میزده گویمنگ-سامانگ ادیپ اوغلانلاری بیلن قالسین. منم گؤرمأن کیشی بولارین» دییدی. ملاقربان شولاری ایزارلاپ گیدیبردی. یولاغچی‌لار آتلی-اولاغلی اولومدان ایندی‌لر. اورکوت ایزی‌راقدان ایندی. گویمه‌نیپ اوغلانلاری، ماشغالاسی بیلن یاغشی اؤسن ییلغین‌لارینگ قاپدالیندا بوقولیپ قالدی. یولاغچی‌لار «سنگیر سووات» دان ماخولجا آرا آچانلاریندا، ملاقربان، آمان سلطان دوغانینی، بوتین ماشغالاسی بیلن آلیپ قایتدی. اولار ایلکی گنبدینگ آشاق یوزونده چاتما تیکدی‌لر. اورکوت ملا قربانینگ یوُردُوندا اوستالیق انجامینی گؤردی-ده بیر کوره بجردی. شول واغت‌لار گرگان، کورأنینگ باشیندا اوتوریپ، دمیر ایشینه قیزیقلاناردی. نظرلی بولسا یاشاجیق اوغلان: «من-ده دایم‌لارا گیتجک» دیییپ، کأ واغت‌ انه‌سی «امان سلطان» بیلن گلردی. بو کؤرپه شوندا یانگی بأش یاشینی دولدوریپ دی. ملاقربانینگ قایرا طاراپینداقی قونگشوسی «سؤیون قلی خان یلمه»نینگ اوغلی «آشیر باغشی» جانا یاقیملی سس بیلن آیدیم‌لار آیداردی. اورکودینگ آیدیم – ساز گوررونگی هینگلنمه‌سی نظرلی‌نینگ قولاغیندا قالیپ دی. بیر گون دوتارینگ آوازینی اشیدیپ آشیر باغشی‌نگ اؤیونه باریپ، شونونگ آیدیم آیدیشینی دینگلأپ، ایشیکده گؤزلأپ دوردی. آلتی یاشلیقدان، آیدیم آیتماق هوأسی کؤرپه نظرلی‌نینگ یوره‌گیندن دؤرأپ باشلادی. کیجان، اورکودینگ اولی قیزی اوچین ساوچی گلیپ «قزاق» دیین ییگیده چاتیلیپدی. «قزاق» آتابای‌لارینگ آراسینا دوشوپ اوتوران «کم»لردن؛ دییسنگ عقل‌لی، جومارت ییگیت. اورکوت گنبدده گلیپ یرلشنده، کیجان قایتاریلیپ گلدی. شوندان باسیم سوْنگ، اورکودینگ اولی اوغلی ایشان، ایلکی آغشام خابار تاپدی و گیجأنینگ یاریندا آیریلدی. اونونگ ماشغالاسی «آرزی» گؤک‌لردن، ایکی قات بولسادا، دوغان‌لاری گلیپ آلیپ گیتدی؛ سونگ اوندان ایشانینگ آدی گلدی. یانگی یاشلیقدان سایلانیپ باریان نظرلی‌نینگ انه‌سی، «آمان سلطان»، اولی اوغلی «ایشان» آیریلاندان سونگ، اوزاق یاشاپ بیلمه‌دی «نوباهاریم الدن گیتدی!» دییپ یوره‌گینده بیر دردی قالدی. دوغری‌دانام مختومقلی ایشانینگ آیدیشینا گؤرأ، «حیوان بالاسینی بیلیأن بولسا، آدم اوغلی آغلاماین بوْلارمی؟». آمان سلطان و اورکوت هم بو واقادان سوْنگ، هر کیم اؤز نوبتینده گیتمک یاغشی. آدم اوغلی، پرزند آوی‌سینی گورمه‌سین دییپ دوغا ادردی‌لر. انسان بالاسی گیدنده، «یوره‌گی‌نینگ باغی اوزیلدی» یا-دا «فلانینگ بیلی بوکولدی» دییأن‌لری یؤنه‌کی سؤز دأل اکن. آمان سلطان بو سیرقاولیق‌دان آچیلیپ بیلمأنی، بیرگون ایکیندی نمازی، گیجیگن واغتی، گون گوزونه قانلی یاش دولان ماحالی گون باتار ماحول قان آغلاندا، ‌یالانچی‌دان گچدی-ده، چاغالارینی انه مهریندن، بوش قویدی. شوندان سونگ «نظرلی» کؤپلنچ، دایی‌سی ملا قربانینگ اؤیونده بولاردی. نظرلی بوی آلیپ اؤسدوگچه، قاقاسی یگن قیلیچ کِشبینی، ملا قربانینگ یادینا سالاردی. شو سبأبلی اؤسوپ باریان چاغا یوزله‌نیپ: «من سانگا ایندی‌دن بیلأک یگن قلیچ دییجک!» دییپ یوزله‌ننده، نظرلی هم: «من-ده سانگا قازان سورتگوچ» دییجک دییِردی. «یگن قیلیچ! بار ایلرکی دوکاندان سویت گتیر دییِنده «قازان سورتگیچ، قابینگ بیلن پولونگی داشاری چیقاردا اوزونگ آنگیردا دور، من سویت گیتریپ بره‌یین» دییِردی. البته نظرلی شوندا دایی‌سی‌نینگ دگیشمه‌سینی چین گوروپ، اونگا جواب برردی و دایی‌سی، توتوپ ال قایتارارمیقا دییپ، هیچ قولایینا بارمازدی. شول واغتلار،‌ نظرلی گونده آشیر باغشی‌نینگ یانینا باریپ آیدیم دینگلأردی. آستا-یوواش یوزی آچیلاندا، اونگ دوتارینی آلیپ چالماغا باشلادی. ملا قربانینگ ماشغالاسی «گول‌جان»: «نظرلی سن باغشی بولما!» دییپ میداما قولاغیندان آسیلاردی. «کیجان»، «دوغری‌دانام دایی توپاریم «ملاقربان»، دوغانلاریمینگ و آتامینگ یاغدایینا اِنِم پاخیر بوْلماسا- دا سر ادیأرلر. یونه انه‌مینگ یوق یرینده آتام و دوغانلاریمینگ مندن آیری یاشاماغینی ماحول بیلمه‌یارین» دییپ اویلاناردی. «گل یان یولداشیما مصلحت بره‌یین اولاری چای قاوشانا آلیپ گله‌یین» دییپ فکرلندی. قازاق مصلحت‌دان چیقان دألدی، اولار گنبده گلیپ ملا قربانا و قَری دأدأ مصلحت اتدی‌لار. کیجان آیتدی: «دایی‌لار، رخصت برسه‌نگیز آتامی و دوغانلاریمی چای قاوشانا التیپ ساقلاجاق؟». شیله‌لیکده اورکوت، چاغالاری گرگان، بایرام ، نظرلی و هاجر بیلن چای قاوشانا گوچوپ باردی‌لار . شول واغتلار نظرلی یدی-سکیز یاشیندا دی. گونلردن بیر گون اورکودینگ دوغان اوغلانی نور بردی اؤز چاغاسی نوری بیلن داشلی برون اطرافیندان اوُغرادی، چای قاوشاندا اورکوده میهمان بولدی. – سلام علیکم! – و علیکم سلام! اوْو نوربردی آغام، گلی‌بر خوش گلدینگیز، نوری جان سنِم بأری قایتدینگ می؟ خوش گؤردوک. – اورکوت جان! ساغ آمان اوتیرمی‌سیینگز اوغلانلار قورقون می‌؟ – کؤک قورقون خدایا شُکر . نأهیلی اؤزونگیز؟ دوغان قارینداش، قورقون می؟ – ساغ لیق دیر، همه‌سی سلام آیتدی‌لار! – بأ…! اورکوت جان تووه‌له‌مه دوتار الیپ سینگیز، حاضیرم شول «قربان نظر» یاش اولی بیلن آیدیم ساز ادیأنینگیز یاددان چیقماندیر اوْو. – آی هاوا، یؤنه دوتار آلانیمینگ سبابی یاتان یری یاختی بولسون! قربان نظر آغا بوْلسا-دا، اونگ اوسته‌سینه کورپأمیز نظرلی‌دا چاغالیق‌دان آیدیم بیلن هوأسلنیار. بلکی بوُ چاغا هم قاوی باغشی بولوپ یتیشر. – هانی اورکوت جان، نظرلی دوتار چالیپ بیلیار می؟ – سیز چای ناهار ادینینگ باقالی، گرگان جان نظرلی‌نی چاغیرار، اول سیزه چالیپ برر. گرگان دوقوز یاشلی نظرلی‌نی چاغیریپ گتیردی. اول بیلن اویناپ یورن چاغالار- ام یورتوشیب گلدی‌لر . نظرلی و چاغالار، مهمان‌لارا سلام بردی‌لر. اورکوت آیتدی: «هانی نظرلی گل بأری دوتارینگی اله آل-دا، نور بردی دأده‌نگه ساز چالیپ بر. نظرلی شوندا، «دورنانینگ» دیین آیدیمینگ سازینی چالیپ بردی، اؤزی آیدیم آیدماغا چکیندی. نوربردی شوندا «تووه‌له‌مه، نظرلی جان سازندا باغشی بولجاق.» دییدی. ýýý اوغلانیلقدان نظرلی‌نینگ یورک تارلاری انانگ هوودی‌سی و اورکودینگ دوتارینا، سازلاشیپ دی. هوأس بیلن، ایر سحرلر دوتارینگ آوازی بیلن آتاسینی و دوغانلاری‌نی اویاندیراردی. چای قاوشاندا یا قونگشی اوبالاردا توْی بوْلسا، نظرلی آتاسی بیلن آیدیم ساز دینگلاردی. شول دؤویرلرده چالمان باغشی، وِلیم کؤر، محمد ولی، محمد قربان نوْخورلی، باغشی‌لارینگ آیدیم‌لارنی دینگلاپ شراب ایچن یالی میمیرأپ اؤیه گلردی- ده، الینه دوتار آلیپ ذهنینه سینگِن سازلاری اوز دوتاری بیلن چالاردی. نظرلی شوندان سونگ کؤپلنچ گنبده گلیپ آشیر باغشی‌نینگ یانیندا آیدیم ساز اوره‌نردی. آشیر آغا نظرلی‌نینگ اوقیبینی گؤروپ اخلاص بیلن آیدیم آیدیپ برردی و اونگا آیدیراردی. شوْل دؤویرلرده آشیر حالیپا «بو اوغلانینگ یوزونی بیر ییرتایلی» دییپ نظرلی‌نی تویا اَلیپ گیدردی و اؤز یانیندا آیدیم اتدیرردی. دوغیردانام اوستادا حرمت قویماق، چین شأگیرد بولوپ قاشیندا اوتورماق، هر اوغوردا علمدا- بیلیمده، ایشده- گویچده، صونغاتدا-هونأرده، هر کیشی‌نینگ ایشی دأل دیر. «ناچه قیت بوْلسا-دا اوستاد دییدیلر چین شاگرد اوْندانم قیت زات دییدیلر.» روحی بلند، کریم آغانگ بو دوردأنه سطیرلری، نظرلی هم آشیرباغشینگ قاشیندا شول قیت شاگردلردن‌دیگی‌نینگ شایادی دیر. اینها، شو ماحال اون-اون بیر یاشیندا نظرلی، «اوغلان باغشی» آدینی آلیپ ایله چیقدی. «گوجی حاجی» دییِن بای توْی ادیپ، آیدیم آیتدیرماقچی بولدی، آشیر باغشی بیلن نظرلی شول توْیدا آیدیم آیتدیاردیلر. داو آتا ملانگ اویونده هم اولی بایلار-خان‌لار ییغنانیپدی. رامیان‌دان «ولی الله خان» هم گلیپدی. اول قیزیل باش‌لارینگ ایچینده ترکمن آیدیما هوأسلی آدام‌لارینگ بیری دی. ولی الله خان «اوغلان باغشی نینگ آیدیمینی دینگلایلی» دییپ داو آتا ملانینگ میهمانی بوْلوُپ دی. داو آتا ملا ساوچی ایبریپ، «اوغلان باغشی‌نی آلیپ گلینگ» دییدی. نظرلی ساوچی بیلن گیتمه‌دی. سبأبی اونونگ خالیپا‌سی آشیرباغشی چاغیریلماندی. سونگ ینه خابار گلدی، «آشیر باغشی بیلن اوغلان باغشی بیله‌لیکده گلسین‌لر». شوندا نظرلی‌نینگ آغاسی گرگان هم یانلاریندان گیدیپ، دانگ آیتانچا آشیر باغشی بیلان نظرلی‌نینگ گزکلی آیدیم آیدانلارینی روایت اتدی. دوغیردانام ترکمن آیدیمی، فراغی نینگ قوشغوسی دینگه ترکمن ایلینگ آراسیندا دأل-ده بیله‌کی قونگشی ترک دیل‌‌لی دوغانلاریمیزینگ آراسیندا بادلی یایران اکن. سبأبی شول میهمانچیلیقدا «رامیانلی ولی الله خان» باغشی‌لارینگ آیدیمینی دنگلاپ هونأرلرینی گؤروپ، کؤپ شاد بولدی و هزل اتدی. قالیبرسه حاجی‌لار و رامیان اوبالاریندا بییک مختومقلی‌نینگ قوشغولاری انسان‌پرور پیکرلری گینگدن یایراپ‌دی. سونگلار ولی الله خان توْی ادیپ اوغلان باغشی‌نی چاغیردی. ýýý «هیتلر» اوزمنلیگی بیلن یر یوزونداکی انسانلارا آغاسیراپ، «بوتین یر شاریندا بیزینگ نازیسم و آلمان آداملاریمیزینگ حکمی روان بولمالی دیر» دیییپ، گون دوغار اوروپانی باسیپ آلیپ‌دی. یر یوزونده قاریش‌ما-قاریش اوروش اودونی اؤلچریپ یؤرن هیلتر کوپ یورتلاری پای آستینا آلدی. شول ساندا بیرلشن شوروی جمهوری‌لارینا هم قوشون ایبریپ لنینگراد و بیله‌کی اولی شهرلرده انسان بارینی قیریپ باشلاپدی. دوغری‌دانام دنیانینگ سأهلچه قُدرتی، انسانی «مودیمی‌لیک قالارین، قدرتیم آرتار» دیین اویا باتیریار، شیله آدملارینگ یوره‌گینه هر تویسلی کوی‌لر گلیار گچیار. یر یوزونی توتوش آلسا-دا «آیدا آسماندا نه جانلی بارقا؟ اوْلارا-دا حکم سورسم عجب بوْلار» دیییپ، انسانینگ بلند درجه‌سینی حیواندان هم پسه دوشوریأر. اگر عصرلار بویی اوق یای بیلن انسان بیرک – بیره‌گی یوغالدیپ اوز بالالارینی یتیم قویان بولسالار،. ایندی بو جاناوار علم – تکنیک بیلن دورلی – دورلی بمب‌لارینگ آستیندا، اؤز بالاسینی یوزدن – مونگدن یتیم قالدیریار. هاوا، شیله صفتلی هیتلر هم قانلی اوُرشوُنگ باشی بوْلوُپ، یر یوزونده قاریش ما- قاریش آیلاندی‌-دا، ییگریمی میلیونی قیریش ‌اتدی. البته شوُنوُنگ یالی الهنچ یاغدایدا، انسان بالاسینا خوستار بولان باش تاپیلیار! عجب خوستارلار! بیری اوتوز یدینگ (۱۹۳۷ میلادی) اودوندا «قایغی‌سیز آتابای» یالی سردارلاری یوْق ادن، استالین. ینه بیری امریکادا قارالاری و اول یوردونگ تویس ایه‌لری بولان قیزیل یاغیزلاری خورلاپ یورن روزولت. اوچونجی‌سی، سیاست عالم‌نینگ قارّی تیلکی‌سی بولان انگلیس و اونگ باشلیغی چرچیل. بو اوچ سانی باش اورنمه‌دیک باش‌لار بیرلشدی‌لر-ده، هیتلرینگ قوشون و عسکرلرینی ینگدی‌لر. تهراندا «پارک- هتل» آدلی یره ییغنانیپ قوشون‌لارینی بیرلشدیریپ ایراندان شوروی جمهوری‌لارینا گچیپ، بو اوینان اویونلاریندا هیتلرینگ ترسینه اوستون چیقدی‌لار. البته شوندان سونگ ایرانا «ینگیش کوپرو‌سی» دیییپ لاقام بردی‌لر-ده، شو کؤپری‌نی اوزلری بؤله‌شیپ ییقماغا دوردولار. ایران ترکمن صحراسینا‌-دا بیله‌کی دمیر قازیق یرلریمیز یالی، روس قوشونلاری گلیپ دولدی. ایکینجی اوروش قوتاردی، اَهلی یورتلار هیلترینگ قول آستیندان آزاد بولدی دییلِنده، عموم خلق‌لار چأکسیز بگندی‌لر. مزنده ۱۳۲۰ -نجی ییلدا (۱۹۴۱-نجی میلادی) استادلارینگ استادی «سخی جباروْف» ناچالنیک لباسی بیلن یانیندا «نورجمال آدییوا» ترکمنینگ چولونده اوبادان – اوبا، شهردن – شهره آیلانیپ آیدیم آیتدی. باغشی آغا ینگیش بایرامی دییپ ایلینگ شادلیغینا راحتینا بگه‌نیپ بندر ترکمن‌دن باشلاپ جرگلانا چنلی ترکمنینگ شیرین آوازینی چؤللرده یانگلاندیردی. قوشلار سویجی نغمه‌سین سخی باغشینگ جگر دادیندان آلدی‌میقا یا ساخی آغا بوغازنینگ اوْدوُنی طبیعتینگ سیرلی سسیندن آلدی میقا؟ باغلارینگ، قوشلارینگ، داغلارینگ سحر چاغلارینگ سسی هر نه بولاندا تاپاوتی یوق، باریسی بیریگیپ بیر آسمانا ساری اِوج آلیارلار. دولت گلدی یاش اولی آق‌قالا بیلن بندرتورکمنینگ آرالیغیندا یرله‌شن اوبادان اولاغی‌نی مینیپ بندرتورکمنه طاراپ اوغرایار. مونگا یولدا بیر یولاغچی دوش گلیار: – سلام علیکم! – وعلیکم سلام! – بایار ساغ آمان گلیانگمی؟ نیره‌دن گلیش اوغور نیرأ؟ – بندرتورکمن‌دن یوقاریلاپ اوغرادیم دوُز نصیبأمیز نیرأ چکسه شوْنگا باراریس. – سخی باغشی آرقاچ‌دان گلیپ دیر، بندرترکمن‌ده آیدیم آیتجاق‌میش دییپ اشیتدیم، مِنِم شونگا باریارین. – یاش اولی، گیجأ قالدینگ گرِک؟ سخی‌نینگ آیدیم سازی قوتاراندیر اؤیدیأرین. – واخ، بولماندیر-اوْو. آی هاوا-دا نصیب بوْلسا ینه بیر واغت دینگلأریس. – یاش اولی! آدینگیز نامه؟ – مانگا دولت گلدی دییارلر. – دولت گلدی آغام، گل دوشه‌لی ایکیمیز بیر چایلاشایلی. سخی‌ نینگ آیدیم سازیندان سِنِم بی‌نصیب قایتمارسینگ. سخی جبار شوندا آتدان دوشدی-ده، اوْدوُن ییغناشدیریپ اوت یاقدی و یانیندأکی قالداوی سوودان دولدوریپ اوت اوستوندا قویدی- دا، دوتارینی چیقاریپ قوُرماغا دوُردی. – بارک الله اوْغلوُم، بیز قارّی‌نینگ کونگلونی خوش اتدینگ . الله مقصد مرادینگا یتیرسین. البته سخی باغشی ایران ترکمن صحراسیندا گزیشی یالی بوتین ترکمن ایلی‌نی جیحون بیلن بحر خزر آراسیندا آیلانیپ‌دی. بیر باغشی‌دان نیشان تاپسا، باریپ اونونگ بیله اوتورشیپ آیدیم ساز ادردی‌. شو سبأبلی سخی آغا، ترکمن آیدیم‌لارنینگ دینگه آرقاچ یولونا دال-ده، خیوه یولی، دامانا یولی، یوموت گوکلنگ و گرگان یولونا هم ازبر دی. سخی آغا دولت گلدی یاش‌اولی بیلن ایکی چاکجه اوتوریپ چای ایچدی‌لر. سونگ یاش اولی‌نینگ مهری قانینچا دورلی یول‌لاردان آیدیم آیدیپ بردی. اول یاش اولی کرون بیلن گیدیپ خیوانی – آخالی گؤرن اکن. سخی باغشینگ دورلی یوللارا استادلیغینا حیران قالدی. «چووال باغشی موندان بییک، بو ییگیت هم اوندان بییک، غرض، شولارینگ بویونی اؤلچه‌مک عیب» دیییپ ایکی‌سینی-ده سر پایا مناسیب گوردی. سخی باغشی آت قوْردوُریپ یوقاری قایدیبرسین، «قوْرپوُلجا‌»دا دألی ملانگ اویونه میهمان بولدی و اوباینگ تشنه یورکلرینی، ترکمن آیدیمی‌نینگ چشمه‌سیندن سوواردی. اول یورک‌لر ایام پیندیق‌لاپ گولـله‌دی. شوْندا محبت غنچه‌سی دسته -دسته سخی آغا یوزله‌نیپ باقیپ دوردی. شول اوبادا سخی باغشا چای قویوپ برن حاضرکی «کوللوجه» اوباسیندا یاشاپ یورن اؤده شیرمحمدلی، بو واقانینگ شایادی دیر. سخی جبارگنبد‌ده یکه اوْقوُو مکتب باردی، سخی آغا گلیپ شوندا آیدیم آیدیار و دوتارلی آداملار گتیریپ دوتارینی گورکزیارلر، سخی باغشی «اِشه قاقا» دیین آدامینگ یاسان دوُتارینی گورن-ده «ایراندا شیله دوتار یاسایان بار بولسا آیدیم ساز ییتمز» دیییپ سوزله‌یار. سخی آغا «کسیک آلانگا» باریپ «ایرانلی باغشی بارمی؟» دییپ یوزله‌ننده، «آنّا قربان ایمیر» بیلن «قلیچ جان قیجاق‌چی»نی سالغی بردی‌لر. آنّا قربان، سخی آغانینگ آدی- آوازاسین اشیدیپ، بو ماحال اوْنگ آیدیم سازینی-دا گوروپ باسیلجاق بوْلدی. قیلیچ جان: «من بیر ساز چالایین سن-ده باسیلما، منگ سازیم قوُتاراندا گل، آیدیم آیت». بوُ هونأرلی ترکمن بالاسی سخی‌نینگ قاشیندا اوتوریپ بیر ساز چالدی. سخی آغا یوْلداش‌لاریندان سورایار: «بوُ ساز نیره‌دن چیقان، هایسی یول بو؟» اولار «بیلمه‌یاریس» دییدی‌لر. سخی: «سیز، تانامارسینگیز. آرقاچدا دوشله‌مأنی گِچیپ قایدیپ ایرانا گلیپ دوشن یوْلدوُر، بوُ یوْل خیوادان گلیار» دیییپ جوغاپ بردی. سوْنگ آنّاقربان باغشی هم آیدیم آیدیپ دیر، اونگ آیدیم‌لاری سخی آغانگ گؤونوندن توروپدیر. «ملکه‌لی دپه» یاش اولولاری: «سخی آغا، بیر گیجه هم بیز اوبادا بول» دیییپ خواهش اتدی‌لر. بو خابار «چای قاوشانا» یتیأر. نظرلی شوندا اون ایکی یاشیندا. اوْبا آدام لاریندان بیر نأچه‌سی آتلی- اولاغلی ملکه‌لی دپأ اوغرایارلار. نظرلی‌ هم شولارینگ ایچینده، «بلکی مِنِم آوازاسی چین ماچین داغدان آشان خالیپا باغشی سخی جبارینگ الینی آیدیمینی گؤررین» دییپ اول اوْبا باریار. سخی باغشی «باباجیق‌لار»دان توتوپ باشلادی. توم گیجه یانگی آیدیمینگ و قوشا تارینگ آوازیندان یاغتی‌لانیپ اوغراپدی. نظرلی‌نینگ یوره‌گینده تازه بیر گونش دوغوپ بایاردی. شوْ بادا بیر آدم «سخی آغا! بیزینگِم اوغلان باغشیمیز بار، شونگ-‌دا بیر الینی -دیلینی گورأیسانگ» دییدی. سخی باغشی «بهادوُرلار منی یوللانگ یولوما» دیین بادینا کؤپ مأرِکه گورمه‌دیک نوجوان، اوتانجیندان اوز یولونا گیدیبردی. گیجأنینگ قارانگلیغیندا تاپدیرمادی. اللی – آلتمیش ییل بو واقادان سونگ اوغلان باغشی شونی یادلاب، «شول سوزی آیدان آدام مانگا سخی آغانگ آیدیمینی دینگلتمه‌دی» دییپ کأیأردی. بیر آز واغت گچن سونگ نظرلی، ولیم کُر دیین باغشا دوُشدی، بوُ خالیپانگ یانیندا اوغلان باغشینگ هونأره برکه‌شیپ باریان بارماقلاری کؤپ ینجیلدی. شلپه‌سی، قاقیم‌لاری آیدیمینگ هنگلرینی دوغری چیقارماقدا، انایی بولدی. سبأبی ولیم استاد یادامان – آرمانی، سازی، آیدیمینگ حارپلارینی، سؤزونی جیک‌مه-جیک اؤوره‌دردی. شاگیردیندن برن ساپاغینی بیرین- بیرین ایستأردی، کم کؤسی بوْلسا قبول اتمزدی-ده، هایبات بیلن نظرلی‌نینگ الینه اوُراردی: « بوُ سسی یا بوُ سؤزی نیره‌دن تاپیپ بو آیدیما قوشدونگ؟ موُنینگ بولمادی، قایتالا گوره‌یین» دیییپ غضب سالاردی. نظرلی آیدیمی یاغشی بیشیریپ خالیپانگ یانیندا آیداندا شاد بولوپ بارک الله‌سینی هم آلاردی. نظرلی‌نینگ یاشلیغی چاودیر باغشینگ عمری‌نینگ سونگی بیلن دؤویردش بوْلسا-دا اونونگ قاشیندا اوتوریپ ساپاق آلماغا ممکین‌چیلیک تاپمادی. یؤنه چاودیر آغانی گؤرِن آدام‌لارینگ آیدیمینی روایتینی کؤپ دینگله‌دی. گونلردن بیر گون چاودیر باغشی «اِسِن قلی»‌دا بیر توْیا چاغیریلیار، چووال باغشی، مختومقلی قارلی هم میهمان بوْلوُپ باریار. توْی ایه‌سی نأدرینی بیلمانی بی‌قرار بولیار. «یؤری من هایسی باغشی‌نی توْیدا آیتدیرسام اول بیری مندن قاتی گورر» دییپ فکر ادیپ باریپ چاودیرا مصلحت بریأر. چاودیر آغا: «مانگا الله‌نینگ برن هونأری، قدرتی یترلیک. مختومقلی باغشی‌دا بیر اؤیده آیدیبرسین، منم آیری بیر اویده آیدارین، مأرکه هایسی‌نی سؤیسه شوْنگا بارار. مختومقلی‌دان اویکه کینأم یوْق» دیییپ جوْغاپ بریأر. مختومقلی قارلی -دا شیله‌رأک سوزله‌یار. «چاودیر آغام راضی بوْلسا، من- ده شونگا راضی.» گیجه یاسسی نمازدان سونگ آیدیم ساز باشلاندی. چاودیر «منینگ صاحب جمالینی گوردینگ می؟» دیییپ آیداندا مأرکه شونگ اوتوران اویونه طاراپ ایلغادی، قایراقی اویدن «مشتاق اولوپ من، بال صایاد، داغ‌لار گوممورلندی» آیدیملارینگ آوازی گلنده آداملار اونگا دوپولدی‌لار. غرض، ایکی باغشی بیر- بیرین‌دن بییک، آداملار ایکیسیندن هم کوپ راضی بولدولار. ارته‌سی چایینگ باشیندا چووال باغشا یوزله‌نیپ «تووه‌له‌مه، آیدیم آیدیشینگ کمی یوْق، اوسته‌سینه یانینگدأکی قیق‌– واق (قیجاق) منده یوْق بولانسانگ سن مانگا اوستون چیقدینگ گرک» دیییپ گولومجیرأّپ اوْتیر. البته اول دؤویرده ترکمن چولونینگ آشاق یوزونده دییمک یوْموُت‌لارینگ آراسیندا قیجاق‌لی آیدیم آیتماق یوْنگ بوْلماپدی. چووال باغشی، صفر بکی‌نینگ قیجاق چالماغی بیلن توْیلاردا چیقیش ادیأردی. ایل آراسیندا «آتالی اوغول آرتیق بولار» دیین دانا پهم بار. نظرلی آتاسیندان بو اولی بایلیغینگ آق یولونی آلان-دا بولسا، اونونگ ایردن گیتمه‌سی، کؤرپه اوغلونگ یوره‌گینی خاص لرزانه دوشوردی. حأضیر آتادان آلمالی تجریبه‌لر و عقل‌لار کوپ‌دی. «نه بولسادا الله‌نینگ یازان تقدیرینا چاره یوق. الله اوزی رحمت اتسین ایمان برسین» دییپ آتاسی اوچون المیداما خیر دوغا ادردی. اینهأ شول ییل‌لاردا نظرلی‌نینگ آتاسی «اورکوت» آغا دنیادن اؤتدی./

ماغلومات‌لار:

یاغلی اولوم: داشلی بورون اطرابیندا خایر خوجا اوباسی‌نینگ قایرا دویبونده اترک آغارینا اینیلیأن اولومینگ آدی. نظر‌لی‌نینگ قاقاسی یگن قیلیچ شو یرده یاشاپ دونیأدن اؤتوپ‌دیر.

نظرلی 2

ییغنان: یاشار نیازی/مارقوش ترکمن صحرا

www.margush.ir

 

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

*

code