جدیدترین مطالب
خانه » دایرة‌المعارف » آداب و رسوم » قونگشی اوقارا

قونگشی اوقارا

قونگشی اوقارا (ظرف همسایه) از آن آداب و آیینی است که سالیان سال با زندگی مردم ترکمن همراه و همگام بوده است بدون شک جلوهای زیبا از همسایه داری بین ترکمن هاست.
مردم ترکمن از دیر باز نمایشگر بسیاری از آداب و رسوم و مردمی بوده که در طول حیات این مردم با آنها همراه بوده است. در باز خوانی هریک از این آداب و رسوم ما با نوع زندگی، تمایلات آرزوها و نوع نگرش آنها با اجتماع و جامعه آشنا می شویم.

 

grey - قونگشی اوقارا

 
قونگشی اوقارا (ظرف همسایه) از آن آداب و آیینی است که سالیان سال با زندگی مردم ترکمن همراه و همگام بوده است بدون شک جلوهای زیبا از همسایه داری بین ترکمن هاست. ما زمانی به عمق و فلسفه قونگشی اوقارا یا ظرف همسایه پی می بریم که جایگاه همسایه در اعتقادات ترکمن را بدانیم و هرگاه اشعار شاعران ترکمن را ورق می زنیم متوجه می شویم که بخشی از اشعار شاعران بزرگ ترکمن همچون مختوم قلی، مسکین قلیچ و کمینه به موضوع همسایه و همسایه داری اختصاص یافته است.
مختوم قلی می گوید: قبل از آنکه در اوبه ای مسکین گزینی به فکر همسایه ات باش. یا بخشی از ضرب المثل ها و افسانه های ترکمن به موضوع همسایه و همسایه داری مربوط می شود. ترکمن ها ضرب المثلی دارند که به این مضمون: «در قیامت از همسایه داری ات و از همسایه ات می پرسند.» پس وجود آیین قونگشی اوقارا حکایت از این فرهنگ ریشه دار سنتی دارد.
در نزد ترکمن همسایه برادر است، چون برادر است در مقابل برادرت وظیفه ای داری باید صله رحم را به جای آوری و از آنچه که می خوری مقداری را باید به خانه او ببری. و ترکمن به این فرهنگ سالهاست که آشناست و ریشه در اعتقاداتش دارد. همسایه بدون قونگشی اوقارا برای او قابل تصور نیست.
قونگشی اوقارا جلوه ی فرهنگ همسایه داری است. دری که غذا درست کرده است قبل از آنکه خود و خانواده اش از آن بخورند مقداری را داخل اوقارا می ریزد خود یا دخترش ظرف غذا را به همسایه می برد. حتی چوپانی که در صحرا به تنهایی مشغول چرای گوسفندانش است به قصد به جای آوردن آداب قونگشی اوقارا مقداری از غذای خود را به چوپانی که همسایه اش است می دهد تا به این ترتیب به دیدار چوپان همسایه اش برود گپی از گوسفندها و بره ها بزند یا با هم نی بنوازند یا سیم دوتار را کوک کرده دقایقی دوتار بنوازند.
قونگشی اوقارا را به لحاظ اینکه رفتار شناسی و روابط اجتماعی سالم را در خود دارد باید شگرد آرمانگیرایانه مردم صحرایی ترکمن در امور اجتماعی داشت که توانسته است در قالب قونگشی اوقارا نموداری منطقی و اجرایی در امور اجتماعی را ارائه دهد و توانسته است مانع بسیاری از آسیب های اجتماعی در روابط ترکمن ها شود. که امروزه بسیاری از مکاتب اخلاقی و رفتاری را تحت شعاع خود دارد و از اصول آرمان شهر ترکمن است که شاعر نظریه پرداز ترکمن فراقی در شعر “گوزل ایلم” و دیگر اشعارش به تدوین و ترسیم آرمان شهر ترکمنی پرداخته است. در آرمان شهر ترکمنی حکماء علما و اندیشمندان در مسند حکم و حاکمیت قرار دارند و در روابط اجتماعی مردم در کنار هم برای هم تلاش می کنند پس قونگشی اوقارا را باید از اصول اساسی آرمان شهر ترکمنی ارزیابی کرد با به فعلیت در آمدن قونگشی اوقارا یکی از اصول اساسی آرمان شهر ترکمنی در عمل جلوه گری می کند.
به قونگشی اوقارا نباید تنها از منظر فیزیکی نگریست بلکه آن را مرهمی و تدبیری بر بسیاری از ناملایمات اجتماعی و محرومیتهای طبقاتی دانست که در آن کسی گرسنه و تشنه نمی ماند و همه به یاد هم هستند.
در فلسفه ی قونگشی اوقارا برنده صاحب قونگشی اوقاراست چون هرکس به اندازه ی رفتارش زیباست و در قونگشی اوقارا قبل از هرچیز رفتار انسان ها و فهم احساس اجتماعی آنها فرصت بروز و خود نمایی پیدا می کند.
بدون شک رد پای بسیاری از مکاتب اخلاقی، اجتماعی و روانشناسی در فلسفه ی قونگشی اوقارا نهفته است و بسیاری از آرمان شهرهای اندیشمند تنها زیر مجموعه ای کوچک از قونگشی اوقارا است.
پس بر ماست که گذشته ی خود را فراموش نکنیم و آنچه را که در بین ما کم رنگ شده یا از دست رفته در باز شناسی سنت ها و آداب حسنه کهن خود بیابیم چرا که، آنکه گذشته خود را از دست دهد خیلی چیزها را از دست می دهد.

grey - قونگشی اوقارا

یوسف سقالی / مجله فراغی

گردآوری و تنظیم / یاشار نیازی – مارقوش ترکمن صحرا

 

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

*

code

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.