جدیدترین مطالب

ترکمنستان

 ترکمنستان

grey - ترکمنستان

ترکمنستان (به فارسی دری: ترکمانستان) (به ترکمنی: Türkmenistan) کشوری در آسیای میانه است.
این کشور تا سال ۱۹۹۱ با نام جمهوری شورایی ترکمنستان یکی از جمهوری‌های تشکیل دهندهٔ اتحاد شوروی بود. ترکمنستان از جنوب با افغانستان و ایران، از شمال با ازبکستان و قزاقستان و از باختر با دریای خزر همسایه و از طریق این دریا با کشورهای جمهوری آذربایجان و روسیه نیز همسایه‌است. نام کشور «ترکمنستان» از دو بخش «ترکمن» و «ستان» تشکیل شده که به معنای “سرزمین ترکمن‌ها” است. بیشتر مردم این کشور از قوم ترکمن هستند و به زبان ترکمنی (شاخه‌ای از زبان‌های ترکی‌تبار) صحبت می‌کنند.

grey - ترکمنستان

تاریخ ترکمنستان:
ترکمنستان در ادوار مختلف منطقه استراتژیک و مهمی برای حکومت‌های منطقه بوده‌است. این کشور در زمان هخامنشیان از ساتراپ‌های خوارزم، پارت و مارگیانا(مرو) تشکیل می‌شده‌است.

map turkmenistan01

در قرن چهارم قبل از میلاد اسکندر مقدونی آسیای مرکزی را فتح نمود و جاده ابریشم را بنیان نهاد و به این منطقه رونق اقتصادی و فرهنگی بخشی و اهمیت این منطقه را دوچندان نمود. و هشتاد سال بعد در شهر نِسا پادشاهی اشکانیان پایه گذاری شد. و پس از اشکانیان و با روی کار آمدن ساسانیان نسا اهمیت خود را از دست نداده و از شهره‌های مهم آن دوران بود.

قرن هفتم میلادی با گسترش اسلام در آسیای مرکزی این منطقه بوسیله اعراب فتح و جزو ممالک اسلامی گردید. و در سالهای با نقل مکان کردن مامون به شهر مرو این شهر به عنوان پایتخت خراسان بزرگ شناخته شد.

در اواسط قرن یازدهم میلادی سلسله سلجوقیان امپراطوری خود را در ترکمنستان کنونی تشکیل و بزودی از شرق تا چین و غرب تا دریای مدیترانه گسترش یافت و این شکوفایی و قدرت تا قرن دوازدهم ادامه داشت و با حمله چنگیزخان مغول استقلال امپراطوری سلجوقیان سرنگون گردید.

پس از حمله مغول این سرزمین تا قرن هیجدهم و نوزدهم میلادی مورد کشمکش حکومت‌های ایران، خانات خیوه و خانات بخارا و همین طور افغانستان بوده که جنگ‌های زیاد موجب ویرانی و فرار بسیاری از مردم، دانشمندان و ادبا به سایر مناطق و کشورهای همجوار گردیده‌است. جنگ‌های صفویان با ازبکان که بر خوارزم و بخارا حکومت می‌کردند در این منطقه رخ داد و موحب نابودی راه‌های تجاری و در نتیجه عقب‌ماندگی منطقه و اهالی آن شد و همچنین زمینه نفوذ تدریجی روس‌ها را در امتداد سواحل دریای خزر فراهم آورد. روش زندگی اهالی به صورت کوچ‌نشینی و دام‌داری بود و در برخی مناطق باغات انگور، صیفی‌کاری و کشاورزی دیمی و گاه آبی، شکار با بازهای شکاری و ماهیگیری بود[۱] و از قرن دوازدهم تجارت آن‌ها با روس‌ها گسترش یافت.[۲]

grey - ترکمنستان

جنگ شاه اسماعیل علیه شیبک خان حاکم خیوه و تصرف مرو به دست صفویان در ۹۱۶ ه. ق، هجوم امیر بخارا در سال ۱۰۲۷ ه. ق برای تصرف مرو، جنگ سپاه ایران و بخارا در مرغاب در سال ۱۰۴۰، شورش ترکمن‌های ناحیه تجن علیه حاکم خراسان در ۱۱۴۴ ه. ق از جنگ‌های مهم این دوران بود. در زمان حکومت شیر غازی خان بر خیوه ترکمن‌های کنار دریای خزر به او خراج پرداخته و ترکمن‌های سواحل اترک و دامنه‌های کوپت‌داغ هم به دولت صفوی خراج می‌دادند. پس از سقوط صفویه ترکمن‌ها تا جلگه گرگان را به تصرف خود درآوردند اما شیر غازی خان با سپاهیان ازبک خود ترکمن‌های کپه‌داغ، اترک و مرو را تحت تسلط خود درآورده و برای غارت ترکمن‌های جنوب اترک نیز با نادرشاه متحد شد. در سال ۱۱۲۷ ه. ق هم پطر اول تزار روسیه تاسیسات نظامی در سواحل خزر برپا کرد که به درگیری روس‌ها و حکومت خیوه منجر شد. نادرشاه پس از رسیدن به سلطنت جنگ‌هایی را برای تصرف و خراج‌گیری از این منطقه آغاز کرد و موفق به شکست سپاه خیوه و قتل ایلبارس خان حاکم خیوه و سرنگونی حکومت خوارزم شد اما حکومت نادر چند سال بیشتر به طول نکشید و سران ازبک مجددا حکومت خوارزم را بر عهده گرفتند. پس از آن جنگ‌های خونینی بین ایلات ترکمن که با قاجار و مازندرانی‌ها علیه نادر رخ داد اما علیقلی خان خواهرزاده نادر آن‌ها را سرکوب و مرو را فتح کرد.[۳]

در دوران قاجار نیز یورش آقامحمدخان به ترکمن‌های سوین خان در شمال گرگان، قیام خواجه یوسف کاشغری که خود را سلطان ترکستان می‌نامید در منطقه استرآباد و گرگان‌رود علیه حکومت فتحعلی‌شاه، حمله آتانیاز حاکم خیوه به کمک طوایف ترکمن به سوی مشهد و سرخس در سال ۱۲۳۹ ه. ق، شورش قیات خان رهبر ترکمن‌های یموت جعفربای در ناحیه کمش‌تپه علیه حکومت ایران در سال ۱۲۴۲، و جنگ مرو در سال‌های ۸-۱۲۷۶ میان سپاه محمدشاه قاجار و ایلات ترکمن از مهمترین منازعات نظاامی این دوران است.[۴]

در سال ۱۸۹۴ حکومت تزار روسیه عملا کنترل این منطقه بدست گرفته و به امپراطوری خود ضمیمه کرد.

در سال ۱۹۱۷ با ناآرامی‌های سیاسی در روسیه،جمهوری سوسیالیستی ترکمنستان در سال ۱۹۲۴ با مرزهای کنونی اعلام و دولت تشکیل گردید.

در هنگام فروپاشی شوروی تنها کشور آسیایی که علاقه‌ای به جدا شدن از شوروی را نداشت ترکمنستان بود زیرا سیستم اقتصادی ترکمنستان شدیدا وابسته به شوروی بود. ولی بالاخره در ۲۷ اکتبر ۱۹۹۱ از اتحادیه جماهیر شوروی جدا و در ۲۵ دسامبر همان سال در سازمان ملل متحد به رسمیت شناخته شد.

در سال ۱۹۹۱ ترکمنستان بعنوان عضو شورای کشورهای مستقل مشترک المنافع درسازمان ملل متحد درمی آید و لی در سال ۲۰۰۵ خود را به عنوان عضو وابسته کاهش داده که دلیل آن بنا به گفته رئیس جمهور وقت صفرمراد نیازف سیاست بی طرفی دائم کشورش بوده‌است.

حکومت ترکمنستان:
ترکمنستان در آذر ۱۳۷۰ (اکتبر ۱۹۹۱) با رأی مردم در همه پرسی استقلال، موجودیت خود را به عنوان یک کشور مستقل اعلام نمود و رسما نام «ترکمنستان» را برای کشور خود برگزید. قانون اساسی ترکمنستان نیز در ۱۸ مه ۱۹۹۲ در چهاردهمین نشست مجلس ترکمنستان به تصویب رسید. بر اساس این قانون اساسی، ترکمنستان کشوری دمکراتیک و لائیک و اداره آن به شکل جمهوری ریاستی است. صفرمراد نیازف اولین رئیس جمهور کشور بود. رئیس جمهور کنونی کشور قربان قلی بردی محمداف است.

grey - ترکمنستان

حکومت ترکمنستان جمهوری ریاستی و تک‌حزبی است و رئیس جمهور اختیارات گسترده‌ای دارد. رئیس جمهور ترکمنستان و شخص اول این کشور از هنگام استقلال تا سال ۲۰۰۶ صفرمراد نیازف بود. رئیس جمهور کنونی کشور قربان قلی بردی محمداف است. سیاست ترکمنستان بیطرفی در مسائل جهانی و منطقه‌ای است. رژیم حاکم بر ترکمنستان یکی از بسته‌ترین نظامهای سیاسی در دنیا می‌باشد و بسیاری آن را با کشور کره شمالی مقایسه می‌کنند. بر پایه گزارشهای سازمان گزارشگران بدون مرز در سال ۲۰۱۲، ترکمنستان پس از کشورهای اریتره و کره شمالی، کمترین میزان آزادی رسانه‌ها را در جهان داراست.[۵]

بر اساس قانون اساسی ترکمنستان، رئیس جمهور مقامات قوه مجریه و قضایی را منصوب می‌کند و نیز نامزدهای انتخابات مجلس را تصویب می‌نماید. مدیریت در محل‌ها از سوی استانداران صورت می‌گیرد. بر اساس قانون اساسی، استانداران در حکم نمایندگان رئیس جمهور هستند و زیر نظر رئیس جمهور فعالیت می‌نمایند و نیز از سوی خود رئیس جمهور منصوب و یا برکنار می‌گردند.

قوه مجریه: بر اساس قانون اساسی ترکمنستان، رئیس جمهور که به طور مستقیم توسط مردم انتخاب می‌شود، رئیس کابینه وزیران ترکمنستان است.
قوه مقننه: بر اساس قانون اساسی کشور، در ترکمنستان دو ارگان قانون گذاری وجود دارد:
خلق مصلحتی (شورای مردم):خلق مصلحتی همایش نمایندگان ملت است. سالی یک بار جلسه دارد. بخشی از اعضای آن انتخابی و بخش دیگر نیز بر اساس سمت خود به عضویت آن در می‌آیند. رئیس جمهور، هیئت دولت، نمایندگان مجلس، رئیس دیوان عالی، رئیس دادگاه عالی اقتصادی، دادستان کل، استانداران و خلق وکیل لری (نمایندگان هر کدام از مناطق مسکونی) عضو این مجلس هستند. رئیس خلق مصلحتی رئیس جمهور است.
مجلس نمایندگان: پارلمان ترکمنستان ۵۰ نماینده دارد که از پنجاه حوزه انتخاباتی به مدت پنج سال انتخاب می‌شوند. مجلس ابتکارات رئیس جمهور و تصمیمات خلق مصلحتی را به‌عنوان قانون تصویب می‌نماید و برنامه‌های کابینه وزیران، بودجه کشور و گزارش‌های اجرای بودجه را تأیید می‌نماید.

جغرافیای طبیعی
اوضاع طبیعی کشور ترکمنستان
-حدود و موقعیت

ترکمنستان در آسیای مرکزی واقع است. جنوب این کشور را رشته کوه کوپت داغ، غرب را دریای خزر، شرق را آمودریا و شمال را صحرای قره قوم احاطه نموده است. این کشور از شمال و شمال شرقی با قزاقستان و ازبکستان و از جنوب و جنوب شرقی با ایران و افغانستان همجوار است و پایتخت این کشور عشق آباداست
مختصات جغرافیایی:

grey - ترکمنستان


مساحت:
-مجموع:۴۸۸٫۱۰۰ کیلومترمربع
-خشکی:۴۸۸٫۱۰۰ کیلومترمربع
-آب : قابل چشم پوشی

مساحت تطبیقی:
کمی بزرگتر از ایالت کالیفرنیا آمریکا

مرزهای خشکی:
مجموع مرزهای خشکی:۳٫۷۳۶ کیلومتر

کشور های هم مرز :
افغانستان ۷۴۴ کیلومتر
ایران ۹۹۲ کیلومتر
قزاقستان ۳۷۹ کیلومتر
ازبکستان۱٫۶۲۱ کیلومتر

خط ساحلی: ۰کیلومتر

– ناهمواریها
عوارض زمینی
بیایان های شنی که در قسمت جنوبی به کوهستان ختم می شوند
دارای کوههای کم ارتفاع در مرز با ایران
دارای مرز مشترک با دریای خزر در غرب این کشور

محدوده ارتفاعی

پست ترین نقطه: ارتفاع( ۸۱-) در Vpadina Akchanaya
مرتفع ترین نقطه: ارتفاع( ۳۱۳۹) در Gora Ayribaba Gora


– آب وهوا

شبه حاره ای ،بیابانی

جغرافیا ی اقتصادی

اقتصاد
ترکمنستان کشوری است بیابانی با استعداد های پرورش گاو وکشاورزی واحدهای حاصلخیز وهمچنین منابع وسیع گازی ونفتی .نیمی از زمین های مرطوب آن به زیر کشت پنبه می رود به طوری که این کشور دهمین کشور تولید کننده پنبه درجهان می باشد .این کشور همچنین درزمینه گاز طبیعی ونفت دربین کشورهای صادر کننده منابع طبیعی ،دارای پنجمین رتبه می باشد .تا اواخر سا ل۱۹۹۳ ،کشور ترکمنستان نسبت به سایر جمهوری های استقلال یافته ورشکستگی اقتصادی کمتری را تجربه کرد چراکه قیمت نفت دراین سال ها افزایش یافته و درآمد ارزی این کشور نیز رونق یافته بود .درسال ۱۹۹۴ ممانعت دولت روسیه ازصدور گاز طبیعی ترکمنستان به بازارهای ارزی دنیا و بدهی های خارجی شوروی سابق منجر به افت تولید صنعتی وکاهش میزان بودجه این کشور گردید .به علاوه این کشور به واسطه صاحبان قدرت رژیم کمونیستی سابق وساختارهای اجتماعی قبیله ای سعی کرد تا درجهت اعمال اصلاحات اقتصادی گام بردارد لیکن به این امید که با فروش گاز و پنبه ،اقتصاد ضعیف این کشور را التیام بخشد .درسال ۱۹۹۶ دولت مرکزی درصدد برآمد تا به انجام برنامه های اقتصادی اقدام نماید ،برنامه هایی ازقبیل یکپارچه سازی نرخ مبادلات ارزی، تخصیص اعتبارات دولتی به صورت مزایده ،اعمال محدودیت های دقیق تر برکسری بودجه. ازاین سال ها ،دولت ترکمنستان تصمیم گرفت تا برای صدور گاز به اروپا ،خط لوله هایی را از طریق ایران وترکیه عبور دهد البته بهره برداری ازاین پروژه ها مستلزم گذشت سال ها وقت می باشد .درسال ۱۹۹۸ ،فقدان لوله های کافی جهت صادرات گاز طبیعی وبازپرداخت بدهی های خارجی درکوتاه ترین زمان ممکن باعث شد تااین کشور با کسری در آمد روبه رو شود . اقتصاد ترکمنستان به تولید مواد خام از قبیل نفت ،گاز وپنبه وابسته بود به طوری که ۸۰ درصد ازدرآمد این کشور وابسته به فروش نفت وگاز طبیعی می باشد .اما این کشور علی رغم داشتن منابع غنی ازقبیل نفت ،گاز ومعادن قادر نبود درسال ۱۹۹۸ از افت وضعیت اقتصادی این کشور جلوگیری کند . طبق اظهارات دولت ترکمنستان ،این کشور توانست دراین سال ازوقوع مجدد رکود ۲۵ درصد اقتصادی ۱۹۹۷ جلوگیری کرده و نرخ رشد داخلی را درحدود صفر نگهدارد .اقتصاد این کشور درسال ۱۹۹۷ و ۱۹۹۸ تقریبا درشرف ورشکستگی بود اما مجددا درسال ۱۹۹۹ بهبود یافت دربین این سال ها ،ارزش پولی این کشور به شدت افت کرده ومیزان صادرات نیز کاهش یافت ،فاکتورهای مذکور منجر به کاهش استاندارد سطح زندگی ومعیشتی مردم می گردد .
ترکمنستان در فهرست چهار کشور بزرگ تولید کننده گاز طبیعی و چهار کشور تولید کننده نفت در شوروی سابق قرار دارد. ذخائر اثبات شده نفت و گاز این کشور ۲۰۰۰ میلیارد متر مکعب گاز مقام چهاردهم جهان و ۵۴۶ میلیون بشکه نفت است. بیشتر ذخایر نفتی کشور در غرب ترکمنستان از جمله در پهنه دریای خزر متمرکز شده‌است. ذخایر گاز طبیعی تقریباً در سراسر خاک کشور پراکنده‌است.

grey - ترکمنستان

معادن نمک کلسیم در منطقه قویرداق وجود دارد. ذخایر نمک‌های طبیعی دریایی در خلیج قره‌بوغاز متمرکز است. در این منطقه موادی همچون میرابیلیت و دیگر مواد پر ارزش وجود دارد. بیشتر زمین‌های کشاورزی ترکمنستان را دشت قره قوم تشکیل می‌دهد که اغلب برای چراندن گوسفند قره‌گل مورد استفاده قرار می‌گیرد. در زمین‌های کشاورزی کشور محصولاتی همچون پنبه، میوه و تره بار و انگور پرورش می‌شود. امور پرورش کرم ابریشم نیز توسعه یافته‌است. در طی سال‌های اخیر، تولید گندم نیز افزایش خوبی داشته‌است.

ترکمنستان اقتصادی رو به رشد دارد و با توجه به منابع سرشار نفت و گاز و پنبه از طریق سرمایه گذاری مشترک صنایع پایین دست را گسترش داده‌است و جزو معدود کشورهایی است که فراورده‌های نفتی صادر می‌کند. و با فراوری محصول پنبه و با اتکا به نیروی کار خود صنایع فعال نساجی پیشرفته‌ای دارد که از بازار فروش بالایی در سطح جهان برخوردار می‌باشد و با فروش سالانه مقدار زیادی گاز به کشورهایی چون اوکراین و روسیه و چند کشور دیگر از جمله ایران، اقدام به کسب درآمدهای سرشار می‌کند.

از آنجا که ترکمنستان یک کشور محاط در خشکی است، برای ترانزیت کالا از خاک کشورهای همسایه استفاده می‌کند. خط آهن ترکمنستان به شهر سرخس (در شمال خاوری ایران) متصل است و از آنجا تا بندرعباس امتداد دارد.

فقط در قسمت‌های جنوبی (جنوب شرقی ترکمنستان) کوه های سه هزار متری وجود دارد، اما ارتفاع کم آنها مانع وجود برفهای دائمی در این کوههاست. به همین جهت رودهایی که از کوههای ترکمنستان سرچشمه می گیرند پر آب نیستند. رودهای پرآبی همچون آمودریا، تجن و مرغاب که در محدوده ترکمنستان جاری هستند، سرچشمه خود را از کوههای مرتفع با یخچالهای دائمی در افغانستان و تاجیکستان می‌گیرند. کشور ترکمنستان در بخش غربی آسیای مرکزی قرار گرفته است.
ترکمنستان بین ۳۵ درجه و ۸ دقیقه تا ۴۲ درجه و ۴۸ دقیقه عرض شمالی و ۵۲ درجه و ۲۷ دقیقه تا ۶۶ درجه و ۴۱ دقیقه طول شرقی قرار گرفته و گسترش آن در جهت غربی- شرقی ۱۱۰۰ کیلومتر و در جهت شمالی- جنوبی ۶۵۰ کیلومتر است. وسعت خاک این کشور ۴۸۸۱۰۰ کیلومتر مربع است که خود ۱/۲ مساحت اتحاد شوروی سابق و ۸/۳۹ مساحت آسیای مرکزی بوده و بعد از جمهوری های فدراسیون روسیه، قزاقستان و اوکراین چهارمین جمهوری وسیع جامعه مشترک المنافع محسوب می شد. مساحت این جمهوری ۲۴۴ هزار کیلومتر مربع از مساحت انگلستان، ۱۱۶ هزار کیلومتر مربع از مساحت ژاپن و ۱۸۷ هزار کیلومتر مربع از مساحت ایتالیا بیشتر است. همچنین مساحت جمهوری از مجموع مساحت کشورهای دانمارک، بلژیک، هلند، اطریش و سوئد بیشتر است.

این جمهوری از غرب با دریای خزر، از شمال غربی با کشور قزاقستان ، از شمال شرقی و شرق با کشور ازبکستان ، با کشورافغانستان از جنوب شرقی و با کشور ایران از جنوب حدود ۱۲۰۰ کیلومتر مرز مشترک دارد .امتداد اراضی آن از غرب به شرق ۱۱۰۰ کیلومتر و از شمال به جنوب ۶۵۰ کیلومتر است. مهمترین رودخانه کشور آمودریا (جیحون) است و در شرق کشور در قسمتهایی از مسیر خود مرز مشترک با ازبکستان و افغانستان را به وجود می آورد.

از آب این رودخانه مردم افغانستان و ازبکستان نیز برای مقاصد گوناگون بهره برداری می کنند. کانال قره قوم که عملیات احداث آن در سال ۱۹۵۴ آغاز شد و در چند مرحله به پایان رسید مانند شاخه ای از رودخانه آمودریا، آب این رودخانه را به واحه های مرو، مرغاب و جلگه های دامنه رشته کوه «کوپت داغ» انتقال می دهد و در آبیاری اراضی کشا ورزی مناطق مذکور مورد بهره برداری قرار می گیرد. آبیاری جاری یکی از بزرگ ترین منابع آب این جمهوری است. چرا که در اقلیم گرم و خشک ترکمنستان، زراعت تنها در سایه آبیاری مقدور است.

در دوره حکومت شوروی با احداث بزرگ ترین کانال جهان «کانال قره قوم» امکان بهره برداری و استفاده بهینه از اراضی بایر و دور افتاده ترکمنستان فراهم شد. اخیراً بعلت اهمیت فوق العاده اقتصادی، آن را رسماً رودخانه قره قوم نام نهاده اند. آب و هوای ترکمنستان گرم و خشک و بیابانی است و از نظر پوشش گیاهی فقیر محسوب می شود. در این کشور جنگلهای انبوه درختان پهن برگ دیده نمی شود ولی طبیعت آن از نظر تنوع گونه های گیاهی غنی است، به طوری که در کوههای هم مرز با خراسان درختان مخروطی همیشه سبز می رویند و در ارتفاعات باد خیز درختزارهای وسیع پسته وحشی وجود دارد و کویر قره قوم که چهار پنجم خاک کشور را تشکیل می دهد محل رویش انواع گیاهان و درختچه های کویری است.

grey - ترکمنستان

دمای هوا در تابستان به ندرت از ۳۵ درجه پایین می آید ولی در زمستان به منهای ۲۷ درجه می رسد یعنی تغییرات دمای هوا در طول سال شدید است. رطوبت و نزولات جوی اندک است و بارندگی عمدتاً در فصل بهار روی می دهد. ترکمنستان در موقعیت مساعد جغرافیایی قرار دارد. در ادوار گذشته از محدوده کنونی ترکمنستان راههای تجاری (مهمی) عبور می کرد که چین، هند و کشورهای اطراف آن را با ایران، مسکو، بخارا و کشورهای خاور نزدیک ارتباط می داد.

در حال حاضر در غرب آن آذربایجان و در شمال آن قزاقستان و ازبکستان قرار گرفته است. در بین این جمهوری ها، جمهوری های پیشرفته دیده می شود که از نظر زراعی و صنعتی توسعه فراوانی یافته اند. بین ترکمنستان و جمهوری های فوق روابط متقابل اجتماعی-اقتصادی حسنه وجود دارد. به خاطر عبور راههای آهن، دریایی و هوایی به نقاط مختلف از روی ترکمنستان، اهمیت ترانزیتی آن روز به روز افزایش می یابد.

تقسیمات اداری و کشوری طبق تقسیمات مصوبه ژانویه ۱۹۲۵، ترکمنستان به ۲۶ منطقه اداری تقسیم شده بود که بعد ها تغییرات زیادی در آن صورت پذیرفت. در حال حاضر بزرگترین واحدهای اداری و منطقه ای را استان ها