جدیدترین مطالب
خانه » دایرة‌المعارف » اسب » اسب ترکمن

اسب ترکمن

اسب ترکمن

تاریخچه اسب

نژادهای اسب – ترکمن

« آثاری از اسب‌های ترکمن تا چهارصد سال قبل از میلاد مسیح در گورستان‌های اقوام سکائی در پازیریک در کوه‌های آلتائی (کوه‌های آلتای: رجوع شود به منابع) بدست آمده که نشان می‌دهد در۴۰۰ سال قبل از میلاد مسیح نیز اسب‌های ترکمن را مانند زمان کنونی با نمد می‌پیچیدند.


اسب‌های لاغر اندام و بلند بالای ترکمن در این گورستان‌ها همراه با اربابان وخادمین خود دفن شده و اسب‌های ضعیف را نیز کشته وبا این اسب‌های اصیل به خاک می‌سپردند و بر آن عـقـیده بودند که خادمین نیز سوار بر این اسب‌ها پست‌تر شده، همراه سروران خود به اتفاق اسب‌های اصیل به آسمان‌ها خواهند رفت.
امپراطوران سلسله‌ی «هان» در چین عاشق این اسب‌های لاغر اندام و کشیده‌ی ترکمن بوده و آن‌ها را اسب‌های آسمانی می‌نامیدند. به همین دلیل لشکریان خود را برای گرفتن این اسب‌ها نزد خان‌های ترکمن‌ها می‌فرستادند که به عـنوان امانت گرفته یا خریده و اگر میسّر نبود به سرقت می‌بردند. بدین منوال تا بالاخره قراردادی بین طرفین بسته شد که هر ساله تعداد سی رأس از این اسب‌ها به امپراطور چین داده شود. در سپاه داریوش هخامنشی سی هزار اسب ترکمن موجود بوده است.»
اسب ترکمن در دو مقطع از تاریخ شدیدا از دست حکام ضربه خورده است یکی در دوره‌ی نادرشاه افشار که اسب‌های ترکمنی با سیلمی‌های عرب ترکیب و نژاد جدیدی به نام چناران به وجود می‌آید. در این مورد در کتاب تبارنامه اسب ترکمن آمده است: «یکی دیگر از تیره‌های اسب ترکمن، چناران است که این اسب وسیله‌ی نادرشاه برای لشکرکشی و سواره نظام ایران به منظور تصرف هندوستان به وجود آورده شده است. برای رسیدن به هندوستان راه‌های طولانی و طاقت‌فرسا در پیش لشکریان ایران بوده و برای طی این مسیر احتیاج به یک مرکبی بود که قادر باشد این مشکل را حل کند به این منظور طبق دستور نادر شاه سیلمی‌های عرب با مادیان‌های ترکمن ترکیب و نژاد جدیدی به نام چناران به وجود آمد».

باز طبق نوشته‌ی تبار‌نامه‌ی اسب «مدارک قابل ملاحظه‌ای دردست است که نشان می‌دهد یکی از اجداد اولیه در تولید اسب انگلیسی(تروبرد)، اسب بلند، کشیده و سریع ترکمن می‌باشد که در تمام مدت۲۰۰۰ سال تاریخ خود این اسب از لحاظ چابکی، استقامت و پرش مورد تحسین عموم بوده است».

نویسنده‌ی اثر تبارنامه‌ی اسب در مورد سابقه‌ی نژاد یموت می‌نویسد:
«متجاوز از چندین قرن است که اسب‌های منطقه‌ی فارس، خوزستان برای سیلمی به دشت گرگان برده شده و با مادیان‌های ترکمن مخلوط گردیده‌اند که نتیجه‌ی آن تیره‌ی یموت است که با دیگر تیره‌های ترکمن از قبیل آخال‌تکه در بعضی مشخصات اختلاف دارد. تیره‌ی یموت از لحاظ هیکل کوچکتر ولیکن با استخوان‌بندی قویتر و سم‌های محکم‌تر و به طور کلی اندامش سبک‌تر ولی استقامت این تیره بسیار عالی بوده و یال و دم آن نیز پر پشت‌تر می‌باشد.
یموت اسب سریعی نیست ولیکن پر نفس است؛ در سال‌های اخیر به علت ورود اسب‌های خالص پاکستانی که مناسب برای مسابقات سرعت در دور‌های کوتاه هستند، میدان رقابت برای اسب‌های ترکمن که دارای قدرت و نفس هستند تنگ شده و در نتیجه تعدادی از اسبداران ترکمن بدون هیچگونه مطالعه‌ی علمی و هدف صحیح شروع به خریدن آن برای نسل‌کشی با مادیان‌های ترکمنی نمودند و اسب‌های دوخونی به‌وجود آمد. این نوع کشش‌ها اصالت چندین صدساله اسب ترکمن را نیز از بین برده است».

خصوصیات اسب ترکمن: یموت- آخال تکه

اسب‌های آخال‌تکه و یموت شرایط و مشخصات کلی زیر را دارا می‌باشند:
۱) قد: اسب ۱۴۸تا۱۵۵ سانتیمتر، مادیان ۱۴۷ تا ۱۵۳ سانتی‌متر.
۲) سر: صورت کشیده و بلند، استخوانی، ظریف، نیم رخ محدب یا صاف.
۳) گوش: گوش‌ها درازتر از اسب عرب و کاکل آن‌ها کم مو و نرم، فک بال و پایین کشیده.
۴) گردن: بلند، کشیده، نازک و اتصال آن به بدن قوی.
۵) شانه: بلند و عضلانی.
۶) کمر: بلند و کشیده.
۷) کپل: کم‌شیب با عرض خوب و خروج دم بالاتر شروع می‌شود و اغلب دم‌ها کم مو و بلند و هیچ وقت دم نمی‌گیرند، زیر دم یعنی سرین جادارتر است.
۸) سینه: عمیق، قوی و متناسب، دور سینه اسب به طور متوسط ۱۶۷ سانتیمتر و مادیان به طور متوسط ۱۶۵ سانتیمتر است.
۹) قلم دست و پا: بلند و کشیده، قوی و استخوانی ولیکن ظریف، مفاصل قوی و متناسب، ساق متناسب و خوش ترکیب، بخلق نسبتا کوتاه و کم مو، سم پهن‌تر و کوتاه‌تر از اسب عرب.
۱۰) فاصله‌ی بین زانو و بخلق به‌طور متوسط برای اسب ۱۹ سانتیمتر و برای مادیان ۱۸ سانتیمتر.
۱۱) کتف: عریض، بلند افتاده.
۱۲) اندام: بلند وکشیده و باریک با شکم جمع.
۱۳) پوست: نرم و موج‌دار و براق، یال و دم کم‌مو و روی ساق پاها عاری از پشم و موی بلند.
۱۴) بلند‌ترین نقطه‌ی شانه تا بلند‌ترین نقطه‌ی کپل اسب۲/۱۵۴سانتی‌متر، مادیان۱۵۴ سانتی‌متر.
۱۵) رنگ‌های اصلی: کهر، نیله، کرنک، سمند و قره کهر.
۱۶) خصوصیات اخلاقی: خونسرد، نجیب و مطیع.
۱۷) امکانات اسب: کورس، پرش، سواری.
۱۸) تغذیه: کاه، علف بهاره، جو، یونجه.
۱۹) مناسب‌ترین آب و هوا و منطقه مورد نظر:
هوای معتدل و مرطوب و اراضی نرم غیر شنی و سنگلاخ مانند منطقه «تمر قره قوزی»- آی تمر- یلی بدراق واقع در بخش کلاله.
۲۰) طول بدن اسب ترکمن کشیده و باریک. این کشیدگی در نوع آخال تکه بیشتر از اسب یموت است.
۲۱) سم اسب‌های ترکمن مخصوص خاک نرم و بهتر و سالم است. (۱)
طبق نوشته‌ی کتاب تبار نامه‌ی اسب ” مدارک قابل ملاحظه‌ای در دست است که نشان می‌دهد یکی از اجداد اولیّه در تولید اسب انگلیسی (ترو برد)، اسب بلند. کشیده و سریع ترکمن می‌باشد که در تمام مدت دو هزار سال تاریخ خود این اسب از لحاظ چابکی ، استقامت و پرش مورد تحسین عموم بوده است (۲).
اسب تروبرد در سطح بین المللی دارای شهرت زیاد است .
پرنس آقاخان رهبر چهل و نهمین امام فرقه اسماعیلیه یکی از مالکین برترین اسب‌های تروبرد دنیا است. آقاخان در سن ۲۰ سالگی در ۱۱ جولای ۱۹۵۷ / م به امامت مسلمانان شیعه امامی اسماعیلیه رسید و جانشین پدر بزرگش سلطان محمد شاه شد، پرنس آقاخان را ” لقب شاهزاده میدان‌های اسب‌دوانی را هم به آقاخان دادند. آقاخان مالک اسب‌های گران‌بهاترین نیز می‌باشد . ” و می‌توان گفت یکی از بزرگترین تولید کنندگان اسب تاروبرد دنیا می‌باشد . (۳)

تیره‌های اسب ترکمن

اسب ترکمن دارای دو تیره‌ی مشخص و یک تیره‌ی مخلوط ولی معروف می‌باشد به شرح زیر:
۱) یموت ۲) آخال تکه ۳) چناران
گذشته از سه تیره‌ی فوق انواعی از نژاد اسب با تغییرات جزئی به نام «جرگلان» و جیب ایشان و غیره… وجود داردکه فقط به مناسبت پرورش در منطقه نام گرفته‌اند و تغییری در جهت شکل در آن‌ها به وجود نیامده است.

● پوشش اسب

اسب ترکمن پوششی مخصوص و مفصل دارد که همراه با زیو‌های آن به اسب زیبایی می‌بخشد. جل‌های بسیار قشنگی از گلیم و قالیچه می‌بافند و آن را روی نمد بسیار بلند که مخصوص پوشش اسب است می‌اندازند. این پوشش‌ها عبارت اند از:
۱) درونی‌ترین پوشش اسب را «ایچرکی» می‌نامند.
۲) بعد از «ایچرکی»، نمد دیگری به نام «گزرمن» قرار می‌دهند.
۳) جــل و «اورتمن» پوشش‌های بعدی را تشکیل می‌دهند.
تمامی این پوشش‌ها را با بندی به نام «قارین باق» (شکم بند) به تنگ‌گاه سینه‌ی اسب وصل می‌کنند. در زمستان اسب را با نمد سفید و بزرگی می‌پوشانند که به آن «بوراما ‌کِچه» می‌گویند.
ترکمن‌ها به اسب نعل نمی‌کوبند چون خاک صحرا نرم است و احتیاجی به نعل ندارد. زین را به ترکمنی «ایه‌ر» می‌نامند که رکاب «اوزنگ» به آن متصل است مهار اسب را « اویه‌ن» می نامند.

● زیور آلات اسب

اسب ترکمن دارای زیورآلات نقره‌ای باآب‌طلا داشت که به اسب، زیبایی خاصی می‌داد و عبارتند از:
۱) آلا قاییش: نوار چرمی که روی آن را با نقره و طلا آرایش داده زیور بسیار جالبی که نفیس و گران‌قیمت است و آن را به گردن اسب می بندند.
۲) گؤوْس بند: زیوری از طلا و نقره بعد از آلا قاییش می‌بندند.
۳) یِلفه‌ویچ: که بر پیشانی اسب می‌بندند و دارای زیــوری است از نقـــره و طلا، که جهت دفع مزاحمت حشرات مزاحم استفاده می شود.
طناب مخصوصی به نام «یان طناب» که طنابی است که از کنار لگام عبور می‌دهند.
مربی اسب را به ترکمنی «سه‌یس» و تازنده‌ی اسب را که نوجوانی ۸ الی ۱۲ ساله است «آت اوغلان» می‌نامند.
اسب تازه به دنیا آمده «کرّه» را وقتی دو ساله شد «ایکی یاشار» و در سه سالگی «اوچ یاشار» می‌نامند.
مادیان‌های ترکمن را در ۶ ماهگی از شیر گرفته، آن‌ها را با نمد ‌زین کرده و با دهنه آشنا می‌کنند. شرکت در مسابقات اسبدوانی برای اسب‌های ترکمن از یک سالگی شروع می‌شود و روزانه اسب را برای آماده شدن به راهپیمایی طویل فرستاده و در بعضی اوقات اسب را چهار نعل می‌تازند.

● مسابقات اسبدوانی
در گذشته به مناسبت‌های جشن عروسی یا تولد فرزند و یا به مناسبت‌های دیگر مسابقات برگزار می‌شد که شکل خاصی داشت که به صورت دویده به دور میدان به تعداد سیزده بار بودکه این میدان را «آیلام» می‌گفتند. داوری سیزده قطعه چوب به دست گرفته با هر بار گذشتن از مقابل داوران یکی از چوب‌ها را به زمین می‌گذاشت و الی آخر که برنده معین می‌شد.
بعد‌ها از نفـوذ فـرهـنگ غـربی، شکل مسابقات سنتی عوض شده و به صورت مانژ و دپار در آمده است. پرداخت جایزه نقدی، روح تجارت و مادّی‌گری، جای تبلیغ و ترویج مردانگی و شجاعت را گرفته است.

چطور اسب ایده آل خودمان را در ایران پیدا کنیم؟

برای پیدا کردن اسب مناسبتان برای سوارکاری باید اول به چند نکته توجه کنید:
چندسالتان است؟
سوارکاری‌تان در چه سطحی است؟
چقدر می‌خواهید برای این کار هزینه کنید؟
در چه رشته‌ای می‌خواهید کار کنید (پرش، درساژ، استقامت، فقط برای تفریح)؟
قد و وزنتان چقدر است؟ بلندید یا کوتاه؟ چاقید یا لاغر؟
در تهران معمولا ۹۰ درصد سوارکاران پرش کارند: در این رشته سه گروه اسب پرش در ایران وجود دارد:
اسبی که به “دو خون” معروف است؛ نژاد ترکیبی اسب ترکمن یا عرب ایرانی با نژادهای خارجی که بیشتر تروبرد، اسب کورس انگلیسی، یا دیگر نژادهای خارجی موجود در ایران هستند.
اسب “خالص ترکمن”؛ که به دو دسته ترکمن آخال تکه و ترکمن یوموت تقسیم می‌شود.
و گروه سوم که تمام اسب‌های خارجی وارد شده به ایران هستند که به عنوان اسب‌های پرش وارداتی شناخته می‌شوند.

نمونه‌ای از اسب دو خون پرشی:
یک اسب، اسب دوخون ورزیده و ماهر که خوب آموزش دیده باشد در حال حاضر در ایران حدود ۸ تا ۲۵ میلیون تومان ارزش دارد. قیمت این نوع اسب به اصل و نسب و همچنین به میزان آموزشی که دیده است بستگی دارد. همچنین تعداد بُردهای یک اسب در مسابقات پرش روی قیمت آن تاثیر زیادی دارد.
اسب‌های دوخون معمولا اسب‌هایی باهوش و سالم هستند و برای سوارکاری اسب‌های خوبی به حساب می‌آیند – در واقع باید از فرد مطمئنی خریداری شوند! چون اسب‌های زیادی هستند که هم از نظر جسمی و هم از نظر روانی تخریب شده‌اند و بهتر است قبل از خرید با یک دامپزشک خوب مشورت کنید تا اسب مورد نظرتان را بررسی کند.

نمونه‌ای از اسب ترکمن آخال تکه:
اسب ترکمن خالص آخال تکه در حال حاضر حدود ۹ تا ۳۵ میلیون تومان ارزش دارد. این قیمت به اصل و تبار این اسب و تعداد رقابت‌هایی که در آنها موفق بوده بستگی دارد، و علاوه بر این شکل بدن و قدرت جسمانی اسب آخال تکه در تعیین قیمتش نقش دارد. در کل مادیان‌های آخال تکه بیشتر از نریان‌ها طرفدار دارند، چون خیلی آرامترند و بعد از استفاده در پرش می‌توانند برای کشش به کار بروند.
نریان‌های ترکمن معمولا خیلی شجاع و با اعتمادبنفس‌اند و به خاطر همین برای سوارکاران مبتدی مناسب نیستند.
اسب ترکمن آخال تکه مناسب سوارکاران ریز جثه‌تر و لاغرتر است و برای خانم ها انتخاب خیلی خوبی است، چون اسب باهوشی است و کنترلش راحت است، حساس است و علاوه بر این، اسب آخال تکه اسب بسیار زیبایی است.
اما اسب ترکمن یوموت حدود ۳٫۵ تا ۱۵ میلیون تومان قیمت دارد (قیمت‌ها خیلی متفاوت است و بستگی به فروشنده دارد). در کل درمورد این اسب هم همان نکاتی اهمیت دارد که درمورد اسب ترکمن آخال تکه بیان کردیم. اسب یوموت که در شمال ایران به شکل وحشی هم زندگی می‌کند، اسب بسیار قدرتمندی است و اعتمادبنفس و شجاعتش حتی از اسب ترکمن آخال تکه هم بیشتر است.
اسب ترکمن یوموت به اندازه اسب آخال تکه خوش اندام نیست و معمولا از آن کوچکتر است. این اسب عموما برای افرادی مناسب است که عاشق این نژاد ایرانی هستند. اسب یوموت می‌تواند یک اسب پرشی خوب بشود، اما محدودت‌های خودش را دارد، چون اولا که جثه کوچکتری دارد و نریان‌هایش بسیار خودسر و مستقل هستند و کنترل کردنشان سخت است.
اسب ترکمن یوموت نیاز به یک سوارکار با پشتکار و صبور دارد که بتواند با این نژاد اسب‌های خیلی حساس ارتباط درستی برقرار کند. به هیچ وجه نمی‌شود به این نوع اسب زور گفت!

نمونه‌ای از اسب هانوورین:
و پایین‌ترین اولویت انتخاب به اسب‌های پرشی وارداتی تعلق می‌گیرد:
قیمت این نوع اسب‌ها خیلی متفاوت است و به نژاد و کیفیت پرش آنها بستگی دارد؛ در ایران نژادهای اسب آلمانی مثل هانووری، اولدنبرگر و هولشتاینر بیشتر است. اسب‌های آلمانی اسب‌های گران‌قیمتی هستند، چون کار در آلمان خیلی گران است و اسبی که خوب آموزش دیده باشد هزینه زیادی برداشته است. مهم‌ترین نکته هزینه وارد کردن این نوع اسب‌های خارجی است که بی‌نهایت گران تمام می‌شود. یک اسب آلمانی آموزش دیده از ۳۵ تا ۱۵۰ و حتی ۲۰۰ میلیون تومان قیمت دارد، که بسته به اصل و نسب، فرم اندام و تعداد مسابقاتی که برنده شده تعیین می‌شود.
درمورد دیگر نژادهای اسب اروپایی هم همینطور است؛ مثلا نژاد اسب KWPN هلند، سل فرانس (فرانسه)، یا نژادهای روسی (راشن بریدز). طیف قیمت این نوع اسب ها از ۳۵ تا ۱۰۰ میلیون تومان است.
در کل یک سوارکار مبتدی و تازه کار بهتر است کارش را با یک اسب دوخونِ تربیت شده و کمی سن‌دار (از سن ۷ تا ۱۲-۱۴ سال) شروع کند. این اسب‌ها کارشان را خیلی خوب انجام می‌دهند، سوارکاران جوان می‌توانند چیزهای زیادی از آنها یاد بگیرند، و بعدا که تجربه و مهارتشان بیشتر شد می‌توانند یک اسب خارجی یا ترکمن خالص ایرانی بخرند. در نهایت همه چیز بستگی به این دارد که چقدر بخواهید و بتوانید هزینه کنید.
اسب داشتن و نگه داشتن در یک اصطبل قابل قبول در ایران ماهانه حدود ۷۰۰ هزار تا ۱ میلیون تومان هزینه دارد .برای باکس، تغذیه، دامپزشکی و آموزش.

آینده
با انجام مطالعات ژنتیکی و اصلاح نژاد در اسب‌های آخال تکه از آن‌ها به‌خوبی می‌توان برای سواری‌های استقامتی مسابقات درساژ و غیره استفاده کرد. همچنین می‌توان نحوه راه رفتن در این گونه را به‌عنوان یک معیار مناسب برای انتخاب و اصلاح نژاد آن در نظر گرفت.

نقش اسب در ترکمنستان:

برچسب‌ها بر روی لباس رسمی نیروهای مسلح دولت مستقل ترکمنستان، تصویر یک اسب آخال تکه به چشم می خورد. این تصویر ممکن است برای بعضی ها عجیب به نظر برسد. با وجود این، با توجه به این واقعیت که در کشور ترکمنستان، اسب ارزشی فراتر از یک حیوان دارد، دیگر کسی نباید از دیدن این تصویر تعجب کند.
مردم ترکمن در تعریف ارزش‌های اصلی تاریخ کشورشان می‌گویند: «آب، حیات یک ترکمن است، فرش روح اوست و اسب، بال‌های او.» بنابراین عجیب نیست که تمامی زندگی و حیات هر روزۀ این مردم ایلیاتی جدا از اسب‌هایشان نباشد. ولی در حالی که برای سایر مردم داشتن یک گلۀ بزرگ اسب مایۀ افتخار است، برای یک فرد ترکمن داشتن یک نریان با ارزش، کافی است تا صاحب احترام و شهرت فراوان شود.

این ضرب المثل، نشان دهندۀ جایگاه اسب در زندگی ترکمن‌ها است: «صبح ها پس از بیدار شدن اول به پدرت سلام کن و بعد به اسبت.» برای ترکمن ها، اسب تقریبا مانند یکی از اعضای خانواده است. اسب می‌تواند مسافت‌های طولانی را بدون آب و غذا دوام بیاورد و به همین دلیل اسب نخستین یار سوارکار در صحرا محسوب می‌شود.
چه در جنگ و چه در سفرهای طولانی، نژاد آخال تکه واقعا شایستۀ شهرت خود است. وفاداری این اسب به صاحبش بی نظیر است. اسب‌های مسابقۀ نژاد آخال تکه از دیرباز با زیبایی و شکوه بی‌همتا و سرعت و توان خود موجب حیرت همگان گشته‌اند. به اعتقاد اوگاندوجیف، تاریخ نگار مشهور ترکمن، ریشۀ نژاد آخال تکه به دوران باستان بر می‌گردد. هردوت فیلسوف مشهور یونان در دوران باستان که در قرن پنجم پیش از میلاد می‌زیست، در اثر خود به نام «اسب‌های شگفت انگیز نیسیسک» به اسبی اشاره می‌کند که با سایر نژادهای اسب تفاوت دارد. او این اسب‌ها را به خاطر ویژگی‌های غیر معمول و نژاد خالصشان مورد تحسین قرار می‌دهد.
توصیف‌های به کار رفته در مورد این اسب‌ها با ویژگی‌های نژاد آخال تکه تطبیق می‌کند. طبق نوشته‌های او، در دوران باستان علاوه بر ساکس، خوارزم و پارفیانامس، قبایل ماساج نیز بخشی از دولت هخامنشیان (عمدتا در محل امروزی ترکمنستان) را تشکیل داده بودند. آنها نژاد خوبی از اسب را پرورش دادند که بعدها نیسیسک نامیده شد.
شهرت این «اسب‌های آسمانی» به دلیل تلفیق حرکات باشکوه، زیبایی، سبکی و توانایی در جنب و جوش فراتر از سرزمینشان بود. این اسب‌ها نه تنها مایۀ مباهات ترکمن‌ها بودند، بلکه سهمی بسیار مهم در نحوۀ زندگی آنها داشتند.
امروزه در ترکمنستان با دقت و توجه بسیار از اسب‌های آخال تکه مراقبت می‌شود. در سال ۲۰۰۴، برای نخستین بار در تاریخ این کشور، یک مجموعۀ منحصر به فرد به بهره‌برداری رسید. این مجموعه، یک مزرعۀ جدید مخصوص پرورش اسب است که در زمینی به وسعت ۵۰ هکتار، در یک محل بسیار خوب در جنوب عشق آباد و در دامنۀ کوه کاپتداگ واقع شده است. بیش از ۴۰۰۰ نفر از علاقمندان به مسابقه‌های اسب‌دوانی می‌توانند از حضور در میدان اسب‌دوانی این مجموعه لذت ببرند. با توجه به سن اسبِ آخال تکه، مسابقه ها در مسافت های مختلف برگزار می‌شوند.

در حال حاضر، ۲۸۴ اسب آخال تکه در اصطبل هایی تمیز و روشن که مجهز به سیستم کنترل هوا می باشند، زندگی می‌کنند. بیش از ۱۰۰ نفر، از این اسب‌ها نگهداری می‌کنند. نمی‌توان توقعی غیر از این هم داشت؛ چرا که تمام این اسب‌ها از بهترین‌های این نژاد محسوب می شوند. ممکن است کارگری به دلیل بد رفتاری با اسب‌ها شغل خود را از دست بدهد. این مسأله یکی از قوانینی است که پیش از استخدام از سوی کارگران پذیرفته می‌شود.
اسب‌های آخال تکه را روزی دو بار تمرین می‌دهند. تمرین «حرفه‌ای» اسب‌های اصیل به این معنا است که آنها هر کدام تخصص خاص خود را دارند، مثلا مسابقه، رقابت، ماراتن و یا حرکات نمایشی. سوارکاران مجربی مانند گوانچ آقامرادف، دوردی مراد کاکایف، تولی مراد بابایف و سایر اساتید این رشته تمرین دادن این اسب‌ها را بر عهده دارند.
متوسط طول عمر یک اسب آخال تکه در صورتی که خوب از آن نگهداری شود، ۲۵ تا ۳۰ سال است. غذا دادن به اسب‌های اصیل همیشه با دقت فراوان صورت می‌گیرد. گزارش‌های سفر انجمن جغرافیای انگلستان حاکی از آن است که ترکمن‌ها غذای هر اسب را به طور جداگانه تهیه می‌کنند و هیچگاه باقیماندۀ غذای انسان‌ها را به اسب‌ها نمی‌دهند. در مجموعۀ جدید نگهداری از اسب‌ها، جیرۀ روزانۀ اسب‌ها شامل شبدر، جو، هویج، خربزه، قند، تخم مرغ خام، روغن ماهی، علوفۀ ترکیبی، پودر ماهی و استخوان‌های ماهی پودر شدۀ سرشار از کلسیم و فسفر می‌باشد. این غذای مکمل با ارزش از سوی انجمن دولتی ترکمن بالیک برای اسب‌های مسابقه فرستاده می‌شود.
یک تیم متشکل از پنج دامپزشک، مراقب سلامتی اسب‌های آخال تکه است. یک درمانگاه چند بخشی ویژه شامل آخرین تجهیزات علمی و فنی نیز احداث شده است. برای این بیماران چهار پا یک اتاق معاینه همراه با تجهیزات جراحی تعبیه شده است. خوشبختانه تاکنون از این تجهیزات جراحی استفاده نشده است، ولی به گفتۀ سوارکاران ممکن است در آینده لازم شود.
یک ویژگی خاص یعنی منبع ژن آخال تکه، از نریان‌های فعال گرفته می‌شود. امروزه ۱۷ گونۀ مختلف از این اسب های مسابقه وجود دارد و تاریخچۀ نسل هر یک از آنها با دقت ثبت و ضبط می شود. کارشناسان پرورش اسب در کمیتۀ انجمن دولتی آلتاری ترکمن ها با دقت شجره نامۀ این گونه ها را تحت نظر دارند. نریان ها تا شش ماهگی در محوطه هایی وسیع در کنار مادرشان زندگی می کنند و پس از آن، این نسل در حال رشد به محل هایی جداگانه منتقل می شوند تا با تمام تلاش و دقت ممکن از آنها نگهداری شود.
افراد شاغل در آزمایشگاه مصونیت ژنتیکی این مجموعه، تحت هدایت نورمحمد آقالیف، دانشجوی دکترای علوم بیولوژیک، مواظب خالص ماندن نژاد اسب های اصیل هستند. تصمیم های مربوط به گونه های مختلف از طریق آزمایش دی ان ای صورت می گیرد.
در سن یک سالگی دوران بازی اسب ها به پایان می رسد. در همین سن است که اسب های آخال تکه توانایی خود در سرعت و مقاومت را که به خاطر آن در دنیا معروف شده اند، به دست می آورند.
کاکا مراد آقامرادوف، سرمربی سوارکاران، می گوید: «هزاران سال تلاش در دل فرهنگ ملی، نه تنها این اسب های مسابقه، بلکه مربیان آنها را نیز پرورانده است. اسب های آخال تکۀ قهرمان به خاطر مهارتشان در تمام جهان شناخته شده اند.»

منابع و پانوشت‌ها:

کوه‌های آلتایی: ( به روسی : Алтай Altay، به مغولی : Алтай، به چینی : 阿尔泰山脉 ) نام رشته‌کوهی است در آسیای مرکزی و بین کشورهای مغولستان، روسیه، چین و قزاقستان واقع است و سرچشمه رودهای ایرتیش و اوبی است. از باخترِ دشت سیبری ( ْ۸۱ طول شرقی) به سوی جنوب خاوری به سمت دشت گویی ( ْ۱۰۶ طول شرقی) و از حوضه رود ایرتیش و دزونگاری (زونگاری) تا کوه‌های سایان کشیده شده و بیش از ۲۰۰۰ کیلومتر درازا دارد . بعضی نام آلتای را، که نخستین‌بار در دوران قالموق آمده است، به واژه مغولی آلتان (طلا) مربوط دانسته‌اند، ولی این نکته هنوز ثابت نشده‌است.[۱

grey - اسب ترکمن
آلتای جای بی نظیری است که طبیعت خلق کرده است. توریست های اروپایی که با گذشت هر سال توجه بیشتری به این جا می کنند، آن را « سوئیس سیبری» می نامند.
آلتای، مرتفع ترین منطقه کوهستانی سیبری است که از شمال – غرب به جنوب – شرق به طول بیش از دو هزار کیلومتر کشیده شده است. در این منطقه تقریباً هیچگونه کارخانه صنعتی وجود ندارد.
هر توریستی می تواند چیزی دلخواه خود در آنجا پیدا کند. دوستداران طبیعت می توانند در جنگل های کاج گردش کنند و به نظاره دشت های بیکران بایستند و دوستداران گردش های خطرناک می توانند بر رودخانه های خروشان قایقرانی کنند و یا به بیابان گردی بروند و برای دوستداران کوهنوردی، همه چیز مهیاست. علاقمندان به قوم شناسی می توانند آداب و رسوم مردم بومی آلتای را مورد مطالعه قرار بدهند و با آنها آشنا بشوند.
مرتفع ترین قله سیبری – کوه « بلوخا» بیش از ۴۵۰۰ متر از سطح دریا در آنجا قرار دارد. هر چند صعود به قله اورست بمراتب دشوار تر است، اما صعود به قله « بلوخا» نیز در بین کوهنوردان یک دستاورد خود ویژه به حساب می آید.
آب رودهای آلتای، پاک ترین آبهای روسیه به حساب می آید. نهرهای کوچکی که از کوهها جاری می شوند به رودهایی مبدل می شوند که تعداد زیادی از آنها بمانند آبشاری خوش منظره و زیبا از صخره ها به پایین فرو می ریزند.
رودهای آلتای بهترین سرگرمی را برای دوستداران ورزش های خطرناک آبی فراهم می کند. بزرگترین رود آلتای – «کاتون» نام دارد که سرچشمه آن در کوهپایه « بلوخا» ست. کاتون – شاهرگ آبی آلتای کوهستانی است. ورزش کاران باتجربه با آن خیلی خوب آشنا هستند.
سحرآمیزترین جا در آلتای را فلات « اوکوک» می نامند که این فلات کوهستانی در ارتفاع بیش از ۲۵۰۰ متری از سطح دریا واقع است. از دوران باستان این محل ، یک محل مقدس در بین ساکنان بومی تلقی می شده است.
این محل نه تنها برای دوستداران طبیعت، بلکه باستان شناسان جالب است. در آنجا هزاران قبر و آرامگاه وجود دارد. یک راه صعب العبور ، فلات « اوکوک» را به دنیای خارج پیوند می دهد. توریست ها با اتومبیل می توانند از طریق جاده « چویسکوم» تا ایستگاه های کوهستانی بروند. اما قسمت بعدی این مسیر به سمت جنوب را می توان فقط با خودروهای ویژه طی کرد.
البته استراحت در آلتای کوهستانی بیشتر به درد توریست هایی می خورد که از ماجراجویی نمی ترسند و دوست دارند تعطیلات خود را بطور فعالی بگذرانند. اما آلتای چیزهایی دارد که برای دوستداران استراحت آرام به توریست ها پیشنهاد کند. در این اواخر استراحتگاه ها و هتل های زیادی در آنجا ساخته شده است. همچنین معتقدند که آب آنجا از خصوصیت درمانی و شفا بخشی برخوردار است. در نقاط کوهستانی آلتای، انواع دانه ها و گیاهان جنگلی رشد می کنند که از خصوصیات درمانی برخوردارند.
در زبان روسی از ترکیب لغوی – کوههای طلایی استفاده می کنند که به معنای ثروت بی حد و مرز ، سعادت و شکوفایی غیر قابل تصور است. کوههای طلایی آلتای واقعاً هم گنجینه ثروت های طبیعی است که هر کس که با آن تماس یابد، خود را فوق العاده خوشبخت احساس خواهد کرد.

۱ – تبارنامه ی اسب ترکمن ، نشر انجمن سلطنتی اسب ، ۱۳۵۵ ، صفحات ۱۹ و ۴
۲ – همان ماخذ ، صفحه ۱۲ .
۳ – فصلنامه دنیای اسب ، شمارۀ ۱۷ ، زمستان ۱۳۸۷ ، صفحه ۲۵ .
۴- تاریخ سیاسی و اجتماعی ترکمن ها – سایت ترکمن
۵- کتاب سیری درتاریخ سیاسی ، اجتماعی ترکمن ها، امین الله گلی ، نشر علم ، ۱۳۶۶٫صص ۱۵۰-۱۶۵۲-کارمیدانی نویسنده درترکمن صحرای ایران .

 

مارقوش ترکمن صحرا
شرکت بازرگانی و گردشگری
www.margush.ir

گنبد کاووس – پاساژ شهرداری، واحد ۱۲
Tel: 0172 – 222 12 28
TelFax: 0172 – 229 14 49
Mobile: 0939 229 14 49

استفاده از مطالب سایت با قید منبع مانعی ندارد.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

*

code

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.