جدیدترین مطالب
خانه » دایرة‌المعارف » زبان و ادبیات » آدینگ نأمه؟ ( نامت چیست؟) ۴

آدینگ نأمه؟ ( نامت چیست؟) ۴

سیر و سیاحت نام‌ها

برخی از نام‌ها به طور مشترک در بسیاری از ملل بکار گرفته می‌شوند و این در نتیجه رفت و آمد و ارتباطی است که به عناوین مختلف بین ملت‌ها وجود داشته و دارد. (ما در اینجا نامهای هم معنی را در نظر نمی گیریم. مثلاً به شیر ترکمن‌ها : آرسلان ، یوُلبارس ، شیر روس‌ها به آن لِو ، عربها : حیدر ، اَسَد ، قزاق‌ها: آرئستان و یونانی‌ها لِوُن می‌گویند که همه آنها به معنی شیر می‌باشد.)

زبان شناس مشهور ن.آ.باسکاکوُو درباره‌ی نام‌ها و نام فامیلی‌هایی که از ترکی وارد زبان روسی شده ده مقاله علمی نوشته است ، آن طور که در این کارهای تحقیقی نشان داده شده تورِگِنو («توٌرگن » سؤزوٌندن) ، تیمیریازو(تمیرنئیاز)، کارامزین (شکل نام فامیلی شده‌ی اسم غاراموٌرزه) ، کِلدئش (گلدی- ش) و … اینها نام فامیلی تعدادی از شخصیت‌های مشهور هستند که از کلمات ترکی ساخته شده است. ترکمنها نیز به نوبه خود اسامی چندی را از ملیت‌های دیگر پذیرفته اند.
همانگونه که قبلا گفته شد در بسیاری از سرزمینها که تحت حاکمیت اعراب قرار داشت اسامی عربی و برخی از نامهای یونانی و عبری دخیل در فرهنگ نام اعراب، در مناطق وسیعی گسترش یافت. هر چند این نامها با توجه به ساختار زبانی و ویژگیهای فونوتیکی هر ملتی با اندکی تغییر پذیرفته شده اند. به اسم یوسف در این مورد توجه کنید:
ترکمنها (یوسوپ)، ازبکها(یوسوف)، آذربایجانی‌ها (یوسیف)، قزاقها( ژوسوپ)، روسها (اوُسیپ)، انگلیسی ها (ژوُزف)، یونانی‌ها (یوُسِف)، ایتالیایی‌ها (ژوزِپیه)، اسپانیایی‌ها (هوُسه)، مجارها (ایوُجف)، فرانسوی‌ها(ژوُزِف)، پرتغالی‌ها (ژوزه)، گرجی‌ها (ایوُسیف).
هر چند این نام با توجه به ویژگی فوُنوتیکی هر زبان به صور گوناگون تلفظ می گردد ولی اصل کلمه عبری و به دو معنی ” زیبا ” و ” زیاد بشود” می باشد. بعدها این نام را یونانیها و از آنها عربها و سایر ملل در فرهنگ نامگذاری خود پذیرفته اند.
نامهایی چون : عیسی (عیسوُس هریستوُس)، موسی (موُیسی)، سوٌلِیمان (سوُلوُموُن) ، یونوس، یاقوپ (یاکوُو) را هم می‌توان در ردیف چنین نام‌ها آورد.
در میان ترکمن‌ها پسرانی با اسم اسگندر داریم. آیا آنان خود می دانند که با اشخاص مشهوری چون: الکساندر ماکِدوُنسکی، الکساندر نِوسکی، الکساندر پوشکین همنام هستند. تاریخ پیدایش این نام به اختصار چنین است.
دانش یونان باستان بر مدنیت اعراب تاثیر فراوانی داشته است و حملات توسعه طلبانه‌ی اسکندر مقدونی (همان که در عربی اسکندر ذوالقرنین ، یعنی اسکندر صاحب دو شاخ) گویند این تاثیر را دو چندان کرده است در نتیجه اعراب نه فقط از علم و تمدن یونانیها بهره گرفته‌اند بلکه کلمات فراوانی و از آن جمله اسامی برخی از اشخاص را از آنان گرفته‌اند، البته این کلمات به قوانین گراماتیکی عرب تن داده و بعد از ایجاد تغییراتی مورد پذیرش واقع شده‌اند.
شما می دانید که در ابتدای اغلب کلمات عربی حرف تعریف ” ال ” (ترکیبی که دلالت بر چیزی شناخته شده دارد) آورده می‌شود. ال-جزایر، (ال-جیر) ، آل –جِبرا (آل گبرا) ، آل-کوهل (الکوُغُول-الکل )، آل – حوُرزمی ( این کلمه با نام دانشمند مشهور آل خوارزمی ارتباط دارد)، آل – کیمیا(هیمیا) و … اگر اسامی خاص که از نام سرزمینها گرفته شده و محل زندگی اشخاص را مشخص می‌کنند به حساب نیاوریم مثل: الکاشغری، البیرونی، الخوارزمی ، در نام افراد از حرف تعریف (ال) استفاده نمی شود . برای اینکه نام ها بدون ” ال ” اضافی هم مشخص کننده‌ی فردی خاص می باشد و اما در مورد سرکرده‌ی اهل “مقدونی ” ، اسکندر به معنی (محافظ مردان) عربها چنین پنداشته‌اند که در نام یونانی الکساندر، “ال” اضافی بوده و به غلط آورده شده است لذا با توجه به قواعد نوشتاری عرب ” ال” را حذف و در نتیجه الکساندر ابتدا اسکندرا و بعدها به تبعیت از قانون جابجایی صداها به اسکاندر و اسکندر تبدیل شده است. تمامی اسامی خاص که از کلمات بیگانه گرفته شده و با ” ال ” شروع می شده اند ، به چنین سرنوشتی دچار گشته اند . مثلا عربها کلمات ال اکسیر و ال ماس را به صورت ” اکسیر” و ” ماس” به کار می برند.
هر چند بیشترین قسمت نامهای اشخاص در میان ترکمنها از کلمات ترکی تشکیل شده اند ، اما کم نیستند نامهایی که ریشه‌ی عربی و فارسی دارند و همچنین به برخی نامها با منشاء مغولی ، یونانی ، روسی، عبری هم برمی‌خوریم.

نویسنده: سلطانشاه آتانیاز
مترجم: قربان صحت ( کاکا ) بدخشان

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد.خانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*

*

code

این سایت از اکیسمت برای کاهش هرزنامه استفاده می کند. بیاموزید که چگونه اطلاعات دیدگاه های شما پردازش می‌شوند.